En camiño a Compostela -PEREGRINOS EN MUROS no ano 1524-

p/ Manuel Lago Álvarez

O século XVI foi un ir e vir de guerras entre Francia e España. E neste andar de guerras non decaeron as peregrinacións á Tumba do Apóstolo Santiago; peregrinacións que se facían tanto por terra como por mar.

Cando foi consagrada no ano 1211, a Catedral de Santiago xa gozaba do privilexio da absolución plenaria, outorgado en 1181 polo Papa Alejandro IIIImagen1.png a todo o que visitase o templo nun Ano Santo Xubilar. Tamén concedía aos fieis un valioso documento que acreditaba percorrer o Camiño de Santiago e aseguraba o dereito de asilo na cidade e nas igrexas polas que descorrían os distintos camiños que levaban á cidade do Apóstolo. Convertida en meta de salvación da Cristiandade, a catedral evolucionou con tal vitalidade que foi capaz de impulsar a construción de calzadas, hospitais, albergues, mercados e burgos enteiros (incluso a centos de quilómetros de distancia de Santiago), nas rutas que transitaban os peregrinos para alcanzala. A este bulir, Muros, como o porto máis importante de Galicia naquel século, non foi alleo. O Santuario da Virxe do Camiño co seu hospital de Lázaros, e o feito de contar con dúas parroquias (Tal e Louro) que teñen por Patrón ao Apóstolo Santiago, son consecuencia da importancia da Vila como centro e inicio das peregrinacións á inmortal Compostela.

Pero non todo era peregrinar por terra…

Cando se fala do Camiño Inglés, que se iniciaba coa arribada de barcos con peregrinos nos portos de Ferrol e A Coruña, non deixa de ser irrelevante o feito de que a poboación de Muros (incluso no século posterior) era moi superior á de Ferrol e A Coruña.  Citando un dato, pero xa do ano 1759, Muros contaba con un censo de 363 mareantes e 70 barcos, mentres o censo de mareantes de A Coruña era de 176 e 20 barcos.  Como tantas veces, quenImagen4.png prosperou máis que nos acabou facéndose dono da historia e así arrogouse o feito de que o Camiño Inglés iniciábase en A Coruña e Ferrol.

Continuaban as peregrinacións e continuaba a guerra cos franceses, que aínda que nunca houbo batallas en terra española, si que se daban no mar, onde as frecuentes incursións de barcos de guerra franceses facían desembarcos nas vilas e pobos das costas galegas, facendo saqueos, que atemorizaban á poboación.

Deste xeito, a principios do ano 1524, roldaban a costa de Fisterra catorce naves francesas.  Os de Fisterrra nunha manobra combinada con naves de guerra españolas que viñeran de Biscaia, apresaron unha zabra (barco dunhas 200 tm, propulsado por velas) e con ela os seus dezasete tripulantes.  Os barcos de Biscaia botaron a pique unha nave e apresaron catro.  O resto das naves francesas non abandonaron as nosas costas.  Dirixíronse con rumbo norte e desembarcaron en Cedeira, onde mataron un home e levaron presos a outros catro ou cinco.

Polo mesmo tempo arribou ao porto de Muros unha nave francesa con cincuenta peregrinos, que inmediatamente foros mandados prender polo Imagen3.pngXuíz da Vila que os enviou arrestados ao Gobernador de Galicia D. Antonio de la Cueva. Coñecendo en Santiago este apresamento, o Arcebispo e Cabido reclamaron os referidos peregrinos; pois en virtude dos privilexios e concesións que tiña a Igrexa Compostelán, os peregrinos por ninguén podían ser molestados e perturbados no cumprimento da súa romaría. Consultou o caso D. Antonio de la Cueva co Emperador Carlos, o cal desde Burgos, en carta de17 de Xuño de 1524, contestoulle, que en canto aos peregrinos, se constase que, en efecto, viñan en romaría a Santiago, non lles estorbase no seu camiño, e en canto aos outros franceses prisioneiros retivéseos no seu poder ata que fosen trocados. Dálle tamén grazas o Emperador polas providencias que tomara para defensa da costa de Galicia protección e estimulo.

Non se ten constancia de como os peregrinos franceses volveron ao seu pais; si por terra ou por mar; ou de que aconteceu coa nave apresada en Muros. Do que si hai referencia, e da carta que o emperador Carlos I, enviou ao Gobernador de Galicia.  Esta carta forma parte dos arquivos da Catedral Compostelán.

Ano de C. 1524. 17 de Xuño.

Carta de Carlos V ao Gobernador de Galicia, D. Antonio de la Cueva acerca das naves francesas que  arribaran ás costas de Galicia.

El Rey

Don antonio de la cueba, nuestro gouernador de galizia ui nuestra letra de XXXI de mayo y en quanto toca a los cinquenta Romeros y nao francesa que aportaron al puerto de muros que dezis que os los enbio el juez de la uilla y que estando para enbiarlos a mi con otros XVII franceses que los de la uilla de finisterra auian tomado en vnaImagen5.png zabra fuisteis Requerido por los del Cabildo desa sancta yglesia con el priuilegio que tiene de la libertad de los Romeros para que no lo hiziesedes, antes que los dexasedes libres, no ay que dezir sino que en quanto a los dichos Romeros y nao en que uinieron siendo y constandos que ellos son Romeros y pelegrinos e que uenían solamente en Romeria a señor Santiago hagays que se les guarde el dicho preuilegio/ y en los otros XVII franceses no ay necesidad de en-biarlos aca, syno uos hazed alla con ellos lo que se acostunbra en guerra en semejantes cosas e sy por la jnformacion que ouierdes pareciere que ay entre ellos alguna persona de calidad auisar nos eys dello.

En lo que dezys que an dicho los dichos XVII franceses que estando XIIII naos de franceses Repartidas al cabo de finisterra ouieron con ellos Recuentro ciertas naos uizcaynas y les tomaron quatro naos y afondaron otra y que los que quedan por esta costa saltaron en el lugar de cedera y mataron vn honbre y lleuaron otros quatro o cinco, y que luego proueystes de auisar toda la costa y que la gente acudiese a los puertos, y que . dado horden en la cobrança, del seruicio y en algunas cosas que conbjenen ay despacharse os partireys a uisi-tar y proueer todos los puertos desa costa, yo os agradezco mucho todo lo que dezis y asy os encargo lo hagays y con toda la breuedad que sea posible pues ueys lo que inporta que yo he mandado a los del mi consejo de la guerra que platiquen sobrello para que se prouea lo que conuiene para la buena guarda y Recabdo de la costa, y asi se haca, y uos tened siempre auiso en ello y que de los prisyoneros que asy se tomaren se Rescaten nuestros sudictos y basallos que ellos tienen presos si se pudiere hazer.

Vi lo que dezis sobre la cedula que ay en esa abdiencia para que las personas que trucaren uallesta muera por ello, yo uos encargo que proueays que aquella se torne a pregonar por que mejor se guarde. De burgos a XVII de junio de MDXXIIII años.  Yo el rey

Por mandado de su magestad

Francisco de los couos.

(Original. Archivo de la Catedral de Santiago, Cartera 1.9

 

Anuncios
Minientrada | Publicado el por | Etiquetado | Deja un comentario

A voz dos nosos poetas

Xuncos

p/ Agustín González López

 

 !Xunqueiras da Lagoa¡

Afianse no ar,Imagen2.png

tremen nas augas,

fíos de viva sombra…

 

Van e veñen e arden;

dinse, néganse, voan…

Tecen á luz da lúa,

libres danzas nas ondas…

 

Sombras dos xuncos, liñas

que no lago se perden,

curvándose, afiándose,

vivos, nas augas verdes…

 

Sombras dos xuncos, soños

que foxen, que van e veñen,

que navegan, sin írense

pola auga de sempre…

 

Minientrada | Publicado el por | Etiquetado | Deja un comentario

ENROUQUECEMENTO

p/ Marcelino García Lariño

Se non é verdade o que digo, que non vexa máis á muller e ós fillos.

Foi que agarrara unha carraspeira había xa tempo, e non había xeito de que me desaparecera; tódolos remedios foran inútiles. O peor era que,Imagen1.png cada vez, a rouqueira aínda se agravaba. Como os da casa toleábanme de que eso forzosamente tiña que ser cousa mala, moi mala, collín pánico e terminei por ir ó Centro Médico á consulta do otorrinolaringólogo que, se para pronuncialo cómpre estudio, para escribilo é mester facer todo un curso na escola de noite.

Cando me tocou a vez, o médico chamoume polo meu nome e apelidos dende a entrada da consulta, e mandoume pasar. Xa dentro, moi amable e con moita gracia, convidoume a que me sentara nunha cadeira de brazos moi semellante á que teñen os perruqueiros que, co medo que eu levaba, figuróuseme unha cadeira eléctrica desas coa que lle tiran a vida ós asasinos, e con toda educación e cordialidade, preguntoume:    -¿Qué lle pasa ó señor?

-Pásame que xa hai moito tempo, máis de un ano ou de dous, ou aínda máis, teño unha afonía persistente.

-¡Ouh! Esas cousas non hai que esquecelas. Tardou vostede moito en acudir a mirarse.

.Xa ve, doutor, un espera sempre haber se pasa, e o que pasan son os días…

-E os meses e os anos –interrompeume-..  Imos ver, imos ver, abra ben a boca.

Abrín a boca todo canto podía, que mesmo semellaba o can de Cachola cando osmaba morte no lugar. Colleu coma unha culleriña de pau, meteuma dentro, mirou, e díxome:

-¿Fuma moito?

-Nadiña, doutor; nin moito, nin pouco.

Entón puxo mala cara pola miña contestación, colocou un aparello na fronte que tiña unha luciña que alumaba coma unha lanterna das boas, volveu a mandarme abrir ben a boca, e mirou e remirou a gorxa por dentro todo canto quixo e lle deu a gana, para dicirme:

-Vaia facéndose á idea de que hai que deixa-la bebida. O alcohol non lle é bo para os males da garganta, ¿estamos?

-Doutor, se non bebo nada- respondinlle..

Moura cousa lle dixen. Emperrenchouse de tal xeito que mesmo parecía unha fera, e coma un tolo berroume:

-Pois tampouco é unha afonía como dicía vostede. Así que non son eu só o que se equivoca-. E eu, mansiño coma un año, qué outra cousa podía facer perante de aquel ferabás, coa humildade do mundo, faleille:

-Se eu non lle digo, doutor, que se equivocara..- E outra vez volveu a interromperme, para dicirme:

-Vostede non ten nada que dicir. Decátese que aquí o médico son eu.

Mal como puiden, estarrecido de pavor, sacando forzas de non sei onde, aínda lle preguntei

-¿E logo que teño, señor?

-Pois ten, vostede, unha farinxite ou unha larinxite.

-Mire, doutor. Eu cántolle moi mal, sabe, pero así e todo estoulle nunha coral. ¿Coida conveniente que a deixe, ou aínda podo cantar?

-Cante, berre, grite, vocifere e faga o que queira, que unha garganta vella coma esta, por moito que se lle faga non lle ten compostura. ¡Váiase!

E funme.

Non volvín máis a un médico nin pensado teño. ¡Non ho!. Esto pasoume a min que non é conto.

 

Minientrada | Publicado el por | Etiquetado | Deja un comentario

A voz dos nosos poetas

Clérigos por ser decentes.

Manuel Mª Pena Silva

Corvo máis corvo, parella,
macho á femia emparellado,
locen o loito ilustradoImagen2.png
da plataforma á pontella;
tal convivencia semella
viren da voda ao sollado.

Viren da voda ao sollado

e, en posición pertinente,
botar a sesta pendente
sen perpetrar o pecado.

Sen perpetrar o pecado,

en castidade punxente,
xogando carta prudente,
postergando acto pactado.

Postergando acto pactado,

prórroga en adolescentes,
mil/anos sen sindicato,
miñatos sen sultanato,
córvidos papel pautado,
clérigos cautos, decentes.

Clérigos cautos, decentes,

na póla…, polo aparato. 

    (Rioderradeiro)

 

Minientrada | Publicado el por | Etiquetado | Deja un comentario

O TIRADENTES DE MIRAFRORES

p/ José María García Rodríguez.

Dende a mañanciña cedo andaba polas rúas da vila adiante Perico do Chocho, que lle chamaban o tiradentes de Mirafrores. Traballaba na narria. Isto é, trasporte de mercancías dende os peiráns do porto as casas. Pro si había quenImagen1.png tivese door de moas, iña correndiño a curalo.

Nise día doíanlle ao señor Pedro, que estaba casado coa señora Leonor. Facían e vendían rosquillas na súa casa da Praza, que hoxe lle chaman de Galiza e destoncias da Libertade. O señor Pedro daba uns berros e choraba que partia os curazóns: ¡Buscade ao Chocho! Buscárono. Chegoú. Pideú emprestada unha cadeira. Chamóu dous homes forzudos que o axudasen. Viñeron. Sentóu ao señor Pedro. Ábralle a boca. Meteulle antre os dentes un pauciño que tiria preparado pra que non poidese pechala. Sacou as tenallas. Prendéu nunha moa. Turróu. Púxolle un xoello no peito, pra inda facer máis forza. Escoitouse un berro lancinante que debeu chegar as portas do mesmo ceo…

—Xa esta, dixo o tiradentes. “E amosóu a moa. Dádelle ao doente un grolo de vinagre pra que se Ile conteña o sangue”.

Déronlle. Pro o señor Pedro, alporizado, acraraba:

—Fillo da puta, arrincóume a moa san…

Pasóu coma cando o demo “arrebata un alma en pecado”, que era o eixempro que poída o Currión na eirexa.

—!Segunda veceira, segunda veceira! Imos pra segunda veceira, cridaba o Chocho.

Colleron ao señor Pedro, sentárono na cadeira, abrironlie a boca pola forza, metéronlle o pauciño pra que nona pechase, colleu o Chocho as tenallas, escoitouse outro berro aínda máis lancinante que o primeiro e ¡moa foral…

Ao señor Pedro levárono pra cama cáseque esvaecido. A señora Leonor pagoulle a conta ao Chocho: un vasiño de caña e cinco pesetas. —Seu marido saiu moi ben, consolouna o tiradentes. Saquieille dúas moas e cobreille unha. Traballeille a meta do prezo…

Pro o señor Pedro, choromicando, dicía, na cama:

—Cando me erga, a ise fillo da puta, córtolle o carallo.

 

Minientrada | Publicado el por | Etiquetado | Deja un comentario