RAIGAME

p/  Manolo de América

O domingo 7 de abril asistín á estrea, en Santiago, do espectáculo de Ximiela: Raigame.

O auditorio Abanca quedouse pequeno para acoller ás case seiscentas persoas que presenciamos a obra. Pese as inclemencias do tempo, Santiagueses e xentes de moi diferentes lugares de Galicia non quixeron perderse esta magna representación que nos ofreceu a Agrupación Folclórica Ximiela.

Eu fun convencido de que ía presenciar un bo espectáculo, pero quedeime corto nas miñas expectativas: asistín a unha representación inmensamente extraordinaria, interpretada por mozos e mozas que estaban a vivir con fondo sentimento un tema que nos lles era alleo, porque, algúns deles, e seguro que seus pais, ou avós ou outros familiares viviron en carnes propias o sufrimento e soidade da emigración.

Con unha duración de case dúas horas. e en quince actos, máis noventa  actores, xunto cos encargados do son e luz, fixéronnos lembrar a historia certa do sufrimento e soidade dos que marcharon e dos que quedaron.

A representación comezou con unha voz en off, que explicou o drama de emigración e as súas consecuencias, facendo tamén un sentido recordo de David, membro de Ximiela.  falecido en Monte Louro o domingo anterior. O locutor rematou cunha frase enchida de inmenso cariño: DAVID, VAI POR TI ¡, frase que foi acollida polo público con un longo aplauso.

A trama, perfectamente secuenciada en tódolos seus actos, comeza coa despedida dun mozo, que con poucos anos marcha cara a Arxentina, en busca de mellor vida. A partir de aí, as cartas que manda o rapaz e as contestacións, tamén en carta, da súa nai dan pe para facer memoria de diferentes momentos da vida del na Arxentina e da historia da aldea que deixou con tanta dor: o baile de entroido; os cantos de Nadal, a festa na aldea; a orquestra, o encontro e cantos na eira; a festa no Centro Galego, as cantigas das costureiras; o encontro coa súa nai, etc.

Os obxectos i enseres que aparecen en escena foron como sacados do túnel do tempo, como traídos do mesmo lugar e tempo da historia que se narraba.  O vestiario, extraordinario, perfectamente axustado á circunstancia, e deseñado e cosido polas agarimosas mans de moitas das compoñentes de Ximiela.  A luz, sinxela,  ben medida, no seu momento e sen excesos.  O son, perfecto, e as voces en off, inmellorables (magnífica declamación e feita con grande sentimento).  Os bailes, perfectamente executados con gran mestría e perfección, simetría total  na execución e  saída do escenario perfecta. Instrumentos que non soaban…  e que cantaban ¡, que si, que os músicos de Ximiela están a un nivel de execución musical no que os seus instrumentos nos soan: CANTAN. Salvador e Manuel, cos seus traxes e sombreiros, de branco impoluto, acompañados da orquestra, interpretaron unha canción na que en varios compases alternábanse uns dúos que só dous barítonos como eles podían executar con tal perfección.  O baile coas castañuelas…igual que a música. Non soaban as castañuelas… cantaban nas mans duns mozos e mozas totalmente entregados. Xa quixeran nas Sevillas facer cantar as castañuelas como o fan os de Ximiela.

O último acto foi unha implosión de todo.  Todos os actores accederon ao escenario dende o patio de butacas. En perfecto orde, a procesión da festa da aldea, na que non faltaban mozos e mozas en parella, a santiña, o alcalde, o cura co seu monaguillo, e ata unha parella da garda civil moi ben caracterizada (con bigote e todo).  E xa todos no escenario, o cura, con moita parsimonia comezou a bendecir aos presentes. E comezou a festa, con bailes e cantos e ata foguetes con luminaria multicolor. Logo… silencio… e unha voz en off fixo lembranza e homenaxe de David, membro de Ximiela falecido o domingo anterior. Na pantalla do escenario, fotos de David en diferentes momentos do seu andar en Ximiela. Non se poido escoitar todo o que narraba a voz en off, porque todo o público posto en pe, irrompeu con un longuísimo aplauso que durou moitos minutos. Moita emoción e moitas bagoas difíciles de conter, en  memoria e lembranza dun home entregado aos seus e amigo de todos. A locutora da voz en off rematou coas seguintes palabras:

 “Deixas en nós un baleiro infinito que nunca máis volveremos a encher.  Dende aquí e diante de toda esta xente, só podemos dicirche, con toda a forza e ben alto: Gracias, gracias, por darnos o privilexio de coñecerte; por formar con nós esta gran familia e por ensinarnos que a vida hai que vivila como si hoxe fose o último día.  Boa viaxe, amigo, alá onde esteas, levas contigo os nosos corazóns.  ATA SEMPRE, DAVID”.dsc01597

No conxunto, e de principio a fin, o espectáculo foi un todo de bo facer.  Meses e meses dunha preparación feita con moitísima ilusión por homes e mulleres que merecen os máis dos recoñecementos.  Non estamos ante uns afeccionados, estamos ante uns artistas con maiúsculas, que entregan o seu corazón no que fan, e que foron capaces de elevar a cultura popular ao infinito.  Os meus máis rendidos parabéns e agradecemento por tan importante traballo, e a miña entusiasta aperta a todos e cada un dos compoñentes de Ximiela, co firme desexo de que máis pronto que tarde,  Ximiela poda estrear na súa terra, e o todo Muros, desfrute deste gran espectáculo.

P.L.   E remato.  Saíndo, tiven ocasión de saudar ao amigo Tono Beiro, quen interpretou, entre outros, o papel do cura, e díxenlle: Tono, contigo xa teño cura que me case.  Contestoume: que si, e sabes que non che vou cobrar. Despedimos entre risas, i eu pensando: agora só me faltan os padriños ¡.

Anuncios
Minientrada | Publicado el por | Etiquetado | 2 comentarios

Iglesia de Santa María do Campo (I)

p/ Arturo Martínez

Os redactores da revista TMT,  agradecemos vivamente a D. Arturo Martínez, os magníficos traballos que ten realizado sobre a nosa Vila e Concello, desexando  que continúen no tempo.  Velaquí un deles: unha perfecta guía que nos descubre con detalle as obras de arte que atesoura a exposición permanente de arte sacro existente na parroquial de Muros.

Visitamos la villa de Muros, en la margen norte de la Ría de Muros e Noia. Uno de sus principales atractivos es la Iglesia de Santa María do Campo. Es iglesia y es museo. Iniciamos el recorrido por las tres partes de la iglesia en la que se aloja la colección de arte sacro, en exposición permanente: La sala al lado de la Capilla Mayor (por donde comenzamos hoy), el antiguo Baptisterio y el Coro.

En esta Parte 1 destacamos la imagen de Santa Ana Triple, de piedra policromada, del siglo XV. También la Cruz Parroquial, de plata y plata dorada (hacia 1540). La Bula Papal, de Alejandro VI, año 1500 (se trata del documento que reconoce a la iglesia la dignidad de Colegiata, condición que mantuvo hasta el siglo XIX) Además la urna de caoba y marfil, del año 1901. La urna porta la imagen del Cristo de la Agonía, articulado en los hombros, en la procesión del Santo Entierro del Viernes Santo de Muros.

Nota: Los textos que figuran en cursiva pertenecen a los paneles informativos que acompañan a cada pieza de la colección así como los que explican el contenido general de cada vitrina.

Como se ha indicado, iniciamos la visita al Museo de Santa María do Campo por la sala que se encuentra ubicada al lado de la Capilla Mayor, muro sur. Se trata de la sala de mayor tamaño de las tres que componen la exposición permanente.


Manto de la Virgen de los Dolores. Terciopelo bordado en sedas y plata.
Primera mitad del siglo XX.
 

Cruz. Ébano y plata. Año 1903.
 
Minientrada | Publicado el por | Deja un comentario

A voz dos nosos poetas

Soño

Fotrografía: Nieves Formoso Vidal

p/ Agustín González López

Vai a lúa vencida,

corre vento de fora;

vagan luces na Braña,

tose a curuxa rouca…

e polo chan da Granda

vai un home a deshora,

co corazón tremente

como unha escura folla…

Lonxe as luces de Louro,

vagalumes na sombre…

Cae unha estrela ao mar…

Uns pasos qu resoan.

Pola Area maior

as altas ondas rolan…

E un corazón que treme

como unha escura folla…

Minientrada | Publicado el por | Etiquetado | Deja un comentario

Ofrenda ao Apóstolo Santiago

Na historia das ofrendas ao Apóstolo Santiago, foron moi poucos os muradáns que tiveron  a honra de ser distinguidos como autores e lectores delas.  Velaquí a que pronunciou o benquerido muradán Dr. D. Juan Jesús Gestal Otero, o 13 de marzo de 2010, en nome da Irmandade dos Viños Galegos, no Ano Santo de 2010.

Texto da Ofrenda da IRMANDADE DOS VIÑOS GALEGOS ao Señor Santiago Apóstolo, Presentada por Juan Jesús Gestal Otero, no día da Xuntanza e Peregrinación a Santiago de Compostela o 13 de Marzo do Ano Santo de 2010.

Apóstolo Santiago

Somos a lrmandade dos Viños Galegos. Confraría integrada por un cento e medio de colleiteiros e non colleiteiros de moi variadas profesións: avogados, médicos, artistas, poetas, arquitectos, xornalistas,… Xentes boas, honestas e xenerosas, unidas polo amor á nosa cultura e a unha das súas manifestacións mais importantes: o viño.

 lrmandade inspirada na nosa historia (irmandiños medievais e lrmandades da Fala), creada en 1989, para valorar, difundir, defender, honrar, respectar, amar, falar, fabular, e sobre todo beber, beber e beber os bos e xenerosos viños galegos. Beber sempre coa moderación que a saúde require e o sentidiño aconsella. Os lrmandiños, Señor Santiago, gostamos de ser mesurados no beber, xa que coma dicía Cervantes: el vino demasiado ni guarda secreto, ni cumple palabra.

Vimos Señor, de diferentes vilas e cidades da Galiza e España. Hónrannos coa súa compaña irmandades de Portugal, e doutros países de Europa. Fixemos un alto nos traballos e acercámonos á túa cidade, a visitarte no teu templo. Templo ateigado de séculos de historia e arte. Vimos, coma pelegrins, a presentarche con humildade, no arranque deste segundo Ano Santo do novo milenio, as nosas obras, desexos e inquedanzas, na confianza de que ti saberás darlles abeiro e cumprida satisfacción.

Gostamos saber de viño. O consumo de viño ten moito de liturxia. O seu uso e goce precisa dunha longa aprendizaxe. Son saberes de paciencia e tempo. Saber de viño, Señor Santiago, é unha vella arte. O seu coñecemento achéganos, fainos máis próximos a ele. O viño, Señor, como a música, canto máis se coñece máis gosta.

Góstannos as botellas de viño ben conversadas. O viño axuda a compartir palabra e pensamento. É o medio de comunicación mais intelixente. Transmite sentimentos e emocións, alimenta soños e esperanzas, e establece lazos de confraternidade, complicidade e boa vontade común. Alegría compartida aumenta; e tristeza compartida diminúe. Vinum laetificat cor hominis, di o Salmo, e San Francisco de Sales afirmaba: O espírito ledo acada antes e máis doadamente a perfección, que non o espírito melancólico. Por iso os irmandiños, sempre brindamos coa frase: Sursum corda.

Góstanos percorrer Galiza catando os seus diferentes viños. O viño sabe e cátase mellor nos lugares da súa elaboración, acompañado daquelas viandas que mellor lle acaen. As viaxes ao viño, Señor, non lle sentan ben.

Gostamos ler na forma grácil das súas burbullas e no matiz dos seus cores, e dos seus aromas, no que o irmandiño, o síndico, Don José M. Fernández Anguiano é moi entendido. Aromas que espertan na nosa memoria fragrancias xa perdidas dos tempos mozos. Gostamos escoitar como canta ao verquelo nas cuncas. Cantos ledos, incitadores, que removen sensacións agochadas nos fondos da alma, facéndonos máis permeábeis aos sentimentos. Apóstolo Santiago: O viño é música, canta e fai cantar.

A cada un, Señor, góstalle o seu viño. Os galegos, dicía Cunqueiro, gostamos dos nosos viños, quizais porque teñen mais gañas de falar que nos mesmos,…ou porque teñen un sabor fuxidío, e buscándoo, sentados diante dunha cunca, debullando se cadra unha nécora ou unhas simples noces, nun atardecer de verán contemplando a entrada das vacas no porto de Muros, rememoramos xentes, tempos, lugares, amores e despedidas.

Somos, coma di o noso Viñateiro Maior, Don Xosé Posada, da terra dos viños apolíneos, cheos de saúde, equilibrados en grado e acidez, viños redondos non moi fortes, pero si persoais e harmonizados. Viños para beber na madurez da vida. Viños que nos configuran, transubstancian a alma da nosa terra, facéndonos, segundo Celso Emilio Ferreiro, cachazudos, líricos e nostálxicos. Os viños indican o nivel de refinamento, de espiritualización, en certo modo da sensualidade dos homes. Somos, Señor Santiago, o viño que bebemos.

Viño, sangue farturenta da terra, que forma parte da nosa cultura desde fai 6.000 anos. Viño da ofrenda do sumo sacerdote Melquisedec. Viño que se consagra. Viño sempre presente en igrexas e mosteiros do Camiño de Santiago. Pois como recolle a tradición no Códice Calixtino: repón o corpo e alegra a alma dos camiñantes. E, probablemente, xunto coa auga e o leite, unha das bebidas máis antigas que se coñecen. Beber viño, Señor, é algo que nos diferenza dos animais.

De sempre relacionouse o seu consumo coa saúde e lonxevidade, especialmente na cultura mediterránea onde está integrado na dieta e celebracións. Nestes últimos anos estanse a situar as súas virtudes salutíferas, na prevención dos cancros e das enfermidades cardíacas, nos efectos antioxidantes dos polifenois e do resveratrol. Pero coma o deus Jano ten dúas caras. Na lrmandade dos Viños Galegos traballamos para diferenciar a cultura do viño da barbarie do alcol, recuperando o seu consumo tradicional e moderado. Pedímosche, Señor Santiago, axuda nesta importante tarefa.

Hoxe, Santo Patrón, ao contemplar túa pétrea figura, con ese ollar entre bondadoso e retranqueiro, quizais por tantas e tantas cousas oídas ao longo de séculos, abrolla en nós unha ledicia que relembra a daquel Don Gaiferos de antano e a de tantos e tantos milleiros de pelegrins que nos precederon. Cando dentro duns intres, con ollos de neno en noite de reis, envoltos en nubeiros de arrecendoso fume, contemplemos os voos do Botafumeiro, ao ritmo dos coros das chirimías e os sons do órgano, cada un de nós, na intimidade do corazón presentarémosche as nosas particulares ofrendas.

Apóstolo Santiago, estes lrmandiños congregados ante tí, querémosche pedir en primeiro lugar polo noso Roi Xordo, Don Manuel María, e demais irmandiños que xa remataron a súa pelerinaxe e están contigo agardándonos, fainos Señor gozar dos viños do ceo, e que sigan agardando por nós moitos anos. Pedímosche polo noso Preboste Don Nemesio Barxa, pra que teña acerto nas súas orientacións, e por tódalas persoas do mundo do viño, sector económico de grande importancia en España, un dos primeiros produtores do mundo, onde supón o l% do PIB e ocupa a moitos milleiros de persoas.

Xesús iniciou a vida pública transformando auga en viño. Desde entón moitos taberneiros tentan, sen éxito, repetir a milagre. Para os que o viño adulteran,

Señor, non che pedimos

azoutes, esposas nin cadea.

Dámonos por satisfeitos,

con que o seu viño eles beban.

Finalmente Señor Santiago, pedímosche polas nosas familias, e por todos nós, para que nunca nos falte a ilusión que manteña abertos os ollos do corpo e da alma e estimule o traballo de cada día, e podamos seguir por moitos anos gozando e divulgando as excelencias dos nosos viños.

Ad maiorem gloriam vinun Gallaeciae.

AMEN

Minientrada | Publicado el por | Etiquetado | Deja un comentario

1966: Visita a Muros do Ministro de Marína

p/ Manuel Lago Alvarez

Un mes despois do naufraxio do Ariete, nas augas de Lira, o día 25 de febreiro de 1966, o entón ministro de Mariña Don Pedro Nieto Antunez visitou Muros para agradecer a súas xentes e autoridades o seu nobre comportamento cos naufragos de tan infausto suceso.  Os xornais da época fixerónse eco da nova:

“MUROS: Agradecimiento del Caudillo al pueblo muradano. Fue expresado por el Ministro de Marina durante su visita con motivo del naufragio del «Ariete».

El pasado domingo, día 27, el pueblo de Muros vivió unos momentos de agradable satisfacción, al recibir en la Plaza del Generalísimo el Ministro de Marina Almirante Nieto Antúnez. A media mañana llegó el capitán general del Departamento Marítimo de Ferrol del Caudillo, almirante don Rafael Fernández de Bobadilla y Ragel, acompañado de otras jerarquías de la Marina de Guerra, a quien recibieron las autoridades locales en primer lugar, y los aplausos del público que se hallaba en las cercanías de la Plaza del Ayuntamiento. Desde que unos altavoces anunciaron la visita del señor Ministro de Marina, todo el vecindario muradano se fue congregando por la Avenida de la Marina y en la amplia Plaza del Generalísimo. Y cuando la fila de coches apareció a la vista por la curva de Lajeiras, y las bombas de palenque comenzaron a retumbar cientos de personas pasaron a la referida plaza donde poco después recibían al almirante Nieto Antúnez con las más efusivas muestras de entusiasmo, con vivas y clamorosos aplausos. Como la visita del Ministro sólo tenía por objeto dirigirse a las autoridades locales y al pueblo de Muros en general, subió al balcón del Ayuntamiento, donde el Alcalde don Fernando Rey Hermida hizo la presentación y le dio la bienvenida en nombre de todos los muradanos. Seguidamente tomó la palabra la más alta autoridad del Ministerio de Marina, quien dijo que venía a Muros con el expreso encargo del Generalísimo Franco para, en su nombre, dar las más sinceras y expresivas gracias a todos cuantos han intervenido, de algún modo en el salvamento de los 190 hombres que integraban la dotación de la fragata “Ariete”. En nombre de Su Excelencia el Jefe del Estado —repite— en el suyo propio y en el de todos los españoles, pone de manifiesto que por el gesto humanitario, abnegado y patriótico de las autoridades locales, médicos, gentes de mar y particulares de la comarca muradana, que han acudido en ayuda de los hombres del “Ariete” en la noche del día 25 último, toda España les está agradecida. A lo largo de su emocionante disertación, el Ministro fue interrumpido varias veces por los aplausos de la multitud allí reunida, y sobre todo, cuando al terminar reitera sus muestras de agradecimiento, abrazando al Alcalde, por la rápida y eficaz intervención auxiliadora de los esforzados marineros y demás vecindario de la “Muy Noble, Muy Leal y Humanitaria Villa de Muros”. Seguidamente, el Ministro de Marina acompañado del Capitán General, altos jefes, autoridades locales y el pueblo todo, se dirigió a la capilla de La Virgen del Carmen, donde vuelve a agradecer los favores recibidos y se canta una Salve en acción de gracias. Luego, una numerosa fila de coches acompañó al almirante Nieto Antúnez hasta el lugar donde se hallaba a merced de las olas el “Ariete”, y después se fueron hasta la villa de Carnota, para allí volver a repetir sus más sinceras muestras de reconocimiento por la ayuda desinteresada, eficaz y oportuna de los vecinos de Lariño y los de Lira, que no descansaron un momento en evitación de mayores desgracias. El vecindario muradano, por su parte, quedó muy agradecido también por estas muestras de reconocimiento a su abnegación, sacrificio y espíritu de patriotismo”.

Minientrada | Publicado el por | Etiquetado | Deja un comentario