As tallas da Capela do Carmen

p/ Manuel Lago Álvarez

O amigo Xosé Manuel Porrúa tróuxome unhas fotos de dúas imaxes que estaban na capela do Carme e que por mor das obras de recuperación que escomenzaron estes días, trouxéronse para a parroquial. As imaxes colocáronse no altar do Corazón  Imagen1de Xesús e correspóndense coas que presidían os retablos laterais existentes na capela do Carme.

A primeira delas e unha imaxe do evanxelista San Marcos. Con cara tenra, barba e bigote e ollos ben proporcionados e serenos, a talla feita en madeira policromada é de tamaño medio.

O evanxelista sostén no seu brazo esquerdo un libro e aos seus pes descalzos, a cabeza dun animal, que aínda que algo terioforme, semella sen dúbida a un león, símbolo por excelencia do evanxelista Marcos.

A segunda imaxe, xa non foi tan fácil identificala. Tamén de tamaño medio, representa a unha persoa maior con longas barbas, falto de pelo na cabeza, co torso espido, e que sostén na súa man dereita algo así como unha peza paralelepípeda que poderá imitar unha pedra ou un anaco de pan ben cortado.

A túnica da imaxe resulta remontada de cintura para abaixo, deixando as pernas espidas, co singular de que a perna esquerda está dobrada hacia atrás, descansando a rodilla sobre a cabeza dun león, que semella grandemente ser do mesmo tamaño e feitura que a cabeza do león da outra escultura.

Para identificarImagen2 a imaxe o primeiro foi descartar que se tratase doutro evanxelista, porque tan só San Marcos está representado polo león. Aos outros evanxelistas represéntanse por: A San Xoán, un aguia; a San Lucas un toro, e a San Mateu un anxo.

Posto a rebuscar na vida dos santos para dar nome ao santo que representa esta escultura, topeime con varias nos que o león ou leóns tiveron algo que ver nos seus andares por este mundo. Ao remate quedeime con San Antón abade, e paso a explicar o porqué.

San Antón Abade foi un monxe cristián que viviu no século IV. O relato da súa vida, transmitido principalmente pola obra de San Atanasio ten elementos históricos e outros lexendarios. Outro historiador de San Antón foi San Xenaro, que na súa obra “Pablo el Simple” (un famoso anacoreta), conta que Antón foi a visitalo na súa idade madura e que o corvo que, asegún a tradición, alimentaba diariamente a Pablo entregándolle una fogaza de pan, deu a benvida a Antón suministrando dúas fogazas. Á morte de Pablo, Antón enterrouno con axuda de dous leóns; de aí o seu padroado sobre os sepultureiros e os animais.

Vista a historia de San Antón, e a imaxe da que escribía ao principio, na que o santo apoia a súa rodilla na cabeza do león, e que está sostendo un pan na súa man dereita, pois ten tódolos visos de que a talla representa a San Antón Abade.

Por outra banda, as tallas semellan ser feitas polo mesmo autor. Son barrocas, do século XVIII, e pola súa feitura estilizada, polo abundante da policromía na talla de San Marcos, e singularmente polos rostros pequenos, ben puderan ser feitas polo artista compostelán José Gambino, quen foi un dos grandes artistas da escola do barroco compostelán, e sogro doutro grande artista da mesma época, José Antonio Ferreiro.

Pero, pero… os datos do león e a fogaza de pan que creín concluíntes, non o son. A imaxe correspondese coa de San Xerónimo, tamén anacoreta durante 35 anos nunha cova perto de Belén. A presunta fogaza de pan non e tal; é unha pedra coa que o santo se mortificaba dándose golpes no peito, e o león, unha representación do animal que o santo curou e que agradecido o acompañou ata a súa morte. A diferente iconografía relativa a San Xerónimo así o mostra: medio espido; con unha pedra na súa man dereita; unha cruz na esquerda, e o león aos seus pes.

O que non me resultou moi claro foi o porqué da presenza da talla deste santo na capela do Carme. Normalmente as igrexas e capelas teñen santos e santas polos que a devoción popular sinte predilección, pero buscando fun quen de atopar algúns documentos que fan referencia aos fundadores.

A construción da capela do Carme dátase no ano 1767, pero ata o de agora non se dou topado o escrito de fundación e as “mandas”, que este pudera conter. O que sí din foi con unha referencia a un contrato do ano 1783, feito en Muros entre Don Fernando María Carantoña Oca e Mendoza, Conde de Medina y Contreras, veciño de Noia e Don Simón Malvarez, a quen o devandito contrato señala como “protector de la Capilla de Nuestra Señora del Carmen”, e aquí o gran dato descoñecido… no contrato faise constar que a Capela do Carmen fora fundada por Don Jerónimo Durán e Don José de Montes. Este contrato forma parte do arquivo notarial de Don Felipe Jacobo García, notario de Muros, no ano 1783.

Aínda hoxe o nome de Jerónimo non e moi habitual nas terras de Muros, pero aí está como fundador da capela e por ese feito… do mais normal e habitual nas fundacións de capelas que os seus promotores as dotasen de imaxes dos seus santos de cabeceira. Quédome con esta explicación a espera de que algún día apareza o documento de fundación da capela, onde estarán refrexadas as “mandas”, que de bo seguro tamén farían referencia a colocación dunha imaxe de San Jerónimo na Capela do Carme.

Anuncios

Acerca de themurostimes

“THE MUROS TIMES” non se responsabiliza nin se identifica coas opinions verquidas por parte dos seus colaboradores nos materiais publicados.
Esta entrada fue publicada en Arte e Cultura, Historia y etiquetada , . Guarda el enlace permanente.

Deixa un comentario

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión /  Cambiar )

Google+ photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google+. Cerrar sesión /  Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión /  Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión /  Cambiar )

Conectando a %s