p/ César Lorenzo Gil
(do seu blog https://dubidasdogalego.wordpress.com/
En galego, usaremos a palabra pobo só con tres significados: para definir un colectivo humano que comparte territorio e elementos de cohesión comunitaria, caso dunha lingua, unha institución ou unha cultura. O pobo irlandés, o pobo galego, o pobo iroqués ou o pobo mapuche. Esta definición amplíase a aquelas comunidades que a pesar de non teren un territorio común comparten crenzas, orixe ou historia. O pobo xitano ou o pobo xudeu.
Tamén falaremos de pobo ao referirnos á parte maioritaria da poboación dunha sociedade, ben como sinónimo da palabra xente: “A xente da Terra Cha ou o pobo da Terra Cha”, ben como definición da maioría fronte ás elites. “Os políticos de hoxe non gobernan pensando no pobo senón no capital”.
No galego popular utilízase doutra maneira a palabra pobo, como adaptación do castelanismo pueblo co significado de “lugar de menor categoría ca unha cidade ou vila”. Nunha campaña publicitaria recente, Larsa utilizou esta frase: “Levamos a orquestra Panorama ao teu pobo”.
Na forma castrapa pobo atopamos tamén a referencia a un lugar do medio rural desde a cidade. É habitual que algúns ourensáns digan: “Na fin de semana vou ao pobo do meu pai, en Trives”, por exemplo. Na forma directamente castelá pueblo sucede xusto o contrario, refírese a un centro urbano, vila ou cidade, desde un contexto aldeán. Miña avoa Carme dicía habitualmente: “En Cequeliños xa a xente fai coma nos pueblos, que xantan ás tres da tarde”.
Debemos substituír estas formas por palabras galegas xenuínas. Cando falamos de entidades de poboación, é común cinxirse á xerarquía por número de habitantes e tipo de poboamento. Temos a cidade, que se caracteriza pola densidade alta de poboación e un esquema de rúas e prazas máis ou menos organizado, desde Vigo (a máis poboada) a Monforte, cidade histórica cuxo perfil urbano é obvio a pesar de só contar con 20.000 habitantes. En Galicia é un pouco ridículo falar de grandes cidades como ás veces se di nos medios de comunicación. “As sete grandes cidades”. Gran cidade é Tokio ou São Paulo ou Londres ou Ciudad de México, con millóns de persoas compartindo espazo.
No seguinte chanzo están as vilas: núcleos urbanos ou semiurbanos que medraron grazas á ordenación administrativa e xudicial como cabeceiros de comarcas. Os centros urbanos de Verín, Cuntis, Vilalba ou Lalín entran nesta categoría.
Dentro de cada concello en Galicia hai parroquias e lugares. En realidade, na maior parte do país (hai excepcións en varias comarcas diseminadas polo país) existe un lugar central que nomea a parroquia e varios lugares ao redor. O modelo minoritario baséase un espazo habitado, concentrado ao redor dunha igrexa parroquial e separado doutras poboacións que á súa vez se organizan do mesmo xeito. Polo xeral sempre as definiremos como aldeas aínda que podemos empregar outros nomes como o propio lugar ou poboación. Para traducir formas como “Enciclopedia de los Pueblos de Galicia” teremos que adecuarnos á nosa propia xerarquía. “Enciclopedia dos Concellos de Galicia”, dos Lugares de Galicia, das Vilas e Aldeas de Galicia ou outras formas.
Para traducir “Paso os veráns no pobo co meu avó” empregaremos a forma aldea. E en troques de “No pueblo haiche autobús a todas as horas”, mellor diremos cidade ou vila, segundo o caso.
N. SSº. P., cuia data es a 30 de octubre de 1606, y otra a 2 de Abril de 1617 del año duodécimo de su pontificado: por el tenor de las presentes damos licencia para hacer la dicha fundación, en la dicha Iglesia, con calidad que preceda el consentimiento del Ordinario, de la Diócesis a quien pertenecen dichos lugares e Iglesia: cuia execución cometemos al licenciado D. Baltasar de Sotomaior o a otra persona eclesiástica que el mismo señalare, de cuia persona tenemos bastante satisffación: el qual podrá erigir y fundar la dicha cofradía de Ntra. Sra. Del Carmen con los oficios y demás requisitos que de su gobierno y conservación fueren necesarios, dando principio a este con la solemnidad de misa y sermón y para que puedan entrar en ella y escrvirse los fieles en su libro. A todos los quales traiendo el escapulario pequeño bendito de nuestra orden y rezando cada día seis veces el paternóster y Ave Mª. con gloria Patris, en virtud de los privilegios, quanto es de nuestra parte hacemos participantes ansi en vida como en muerte de todas las gracias, indulgencias y primicias que les son concedidas a nuestros hermanos por los Sumos Pontífices. Y sí mismo los admitimos a la Comunicación de todos los sacrificios, oraciones, vigilias y demás obras penales y meritorias que en toda nuestra Religión se hacen. Y damos licencia para que puedan tener la imagen de Ntra. Sra. del Carmen con sus insignias, y hacer su fiesta y procesión en su día y otras festividades de la Virgen a su devoción: y juntamente damos facultad y licencia para que dicho Dn. Baltasar Sotomaior, y a quien sucediere después de su muerte, puedan vendecir escapularios de Ntra. Señora del Carmen y repartirlos a todos los cofrades de la Cofradía. Y encargamos al Prioste o Presidente que de presente sea o fuere, el cuidado de que se guarden los estatutos y ordenanzas que en dicha Cofradía se hicieren, ansi acerca de las Confesiones y comuniones de los hermanos, como en todo lo tocante a su buen gobierno. De esta nuestra carta y licencia se incorporará al principio del libro de la Cofradía, para que en todo tiempo conste con qe autoridad se fundó. En fe lo qual mandamos dar las presentes, firmadas de nuestro nombre selladas con el sello de ntro Oficio, y refrendadas por nuestro Secretario en la Villa de Madrid a 30 de Mayo de 1710. Fr Miguel de Santa María. General. Mateo de S. Josef. Secretario.
The Muros Times 