2015: Ano do centenario da Protección Social Esteirana

P/Francisco Abeijón Núñez.

Foi en 1915 cando un grupo de esteiráns encabezados por Domingo Brea Olveira e por Francisco García Romaní se decidiron en crear a asociación que, andado o tempo, se convertiría na principal institución da parroquia de Esteiro no século XX.
Na propia casa dos Tampudos en Solleiros tivo lugar o 8 de marzo de 1915 a xuntanza fundacional da asociación agrícola, benéfica, instructiva e cooperativa LA PROTECCIÓN Picture4SOCIAL ESTEIRANA. No artigo primeiro dos estatutos alí aprobados polos catorce socios fundadores quedaría plasmada a filosofía deste tipo de asociación “…es una asociación ajena a toda idea de lucro que se propone agrupar en su seno a todos los agricultores de la localidad sean pequeños propietarios o arrendatarios, así como a los que desempeñando otra profesión o siendo obreros de cualquier industria residente en la localidad, deseen acogerse a los fines que la sociedad persigue…”. Francisco García, dos de Farruca de Reboredo, saiu elixido o primeiro presidente, cargo que ocuparía ata o ano 1920.
Os retratos destes dous fundadores da sociedade serían colocados no salón de actos da casa da sociedade, en memoria la labor que desenrolaron a prol da Protección Social Esteirana, ata que en 1936 unha vez ocupada a casa polos franquistas os seus familiares tiveron que pasar o trago de ir a recollelos diante dos sublevados.
O funcionamento da Protección Social Esteirana foi sempre asambleario. Facíase una xunta xeral anual no mes de xaneiro. No primeiro ano de vida, en 1916, o rexistro de socios acadaba 53 asociados. Había tamén asembleas mensuais para adoptar os acordos ordinarios, e servindo a reunión do mes de xuño para facer balance na metade do exercicio.
Picture5A sociedade foise consolidando, medrando e ampliando os seus servizos como cooperativa e sendo a principal tenda da parroquia, dotada de abundante surtido que adquirían directamente nos almacéns de Vigo. Pronto se establecerían relacións comerciais tamén nos portos da Coruña e Vilagarcía. E mesmo, a partir de 1926, crearon unha unha caixa de aforros como sostén financeiro da asociación, chegando a manexar importantes cantidades de diñeiro. Este feito non lle pasaría inadvertido á Administración de Facenda que lle instruiría un expediente en 1930. A sociedade foi que de pagar importantes intereses e así conseguiron atraer os aforros dos emigrados e navegantes da parroquia.
Logo de varios cambios de sede. En 1916, de Solleiros trasladáronse para a Insuela alugando a casa de Esperanza Brea Romero. Pero en xullo dese mesmo ano, volverían a mudarse gracias ao ofrecemento de D.Enrique Romaní Ferrer, que gratuitamente cedería a parte norte da súa casa situada na ponte de Esteiro. Alí estarían ata que se fixo en 1920 a “casa da sociedade”. Na nova casa e con fondos sociais, nese ano de 1920, poríase en funcionamento por primeira vez unha escola que tería como mestre a D.Francisco Rodríguez Suárez. Don Paco, sería unha personalidade clave no desenrolo da Protección Social Esteirana e do socialismo muradán.
Cáseque dende os inicios os asociados se mostraron dispostos a participar en política como un instrumento para mellorar a vida dos veciños. Pretenderon desplazar o vello caciquismo do poder municipal e colaboraron coa Unión Patriótica durante a dictadura de Primo de Rivera. Despois aplaudirían a chegada da segunda república española con una gran celebración na que según as crónicas da época “ata cantaron os mudos e se emborracharon os abstemios”. En febrero de 1936 lideraron a fronte popular e presentaron para a alcadía de Muros aos socios Manuel Tobío Romaní e José Veloso Mayo.
Iniciada a sublevación militar franquista, o espíritu da Protección Social Esteirana tivo que fuxir canda as persoas que marcharon a bordo do “Santa Eulalia” e do “Santa Rosa” rumbo a Bilbao en territorio republicano. A casa da Protección Social Esteirana sería asaltada e malvendida polo novo réxime. A cooperativa foi arruinada. E a xente que aquí se quedou sería reprimida e aldraxada.
O vindeiro ano 2015 , debemos que ser capaces de celebrar o centenario da principal institución na parroquia de Esteiro. A Protección Social Esteirana tróuxonos no primeiro tercio do seculo XX: a liberdade, a solidariedade e a modernidade. E polo tanto debemos sentirnos obrigados a rememorala para que as vindeiras xeracións non esquezan o que fixeron os nosos devanceiros.

Anuncios

Acerca de themurostimes

“THE MUROS TIMES” non se responsabiliza nin se identifica coas opinions verquidas por parte dos seus colaboradores nos materiais publicados.
Esta entrada fue publicada en Historia y etiquetada , , . Guarda el enlace permanente.

Deixa un comentario

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión / Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión / Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión / Cambiar )

Google+ photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google+. Cerrar sesión / Cambiar )

Conectando a %s