p/ Manuel Lago Alvarez

Continuación da transcripción do documento relatico ao  “Inventario general de los bienes y fincas del Convento de San Francisco de Monte Louro realizado por el comisionado y administrador de Reales Rentas. (1836)”,

Inventario general que comprende todos los vienes, Fincas y demás efectos semolvientes que se hallan asignados al expresado Convento de San FranciscoImagen1.png de Monte Louro, que son con arreglo a la Real Orden de 25 de Julio último, Instrucción de la Dirección General, que con distinción, es a saber:

Escritura de la memoria que fundó D. Juan Lariño de Colunga; otorgada en octubre del año mil seiscientos noventa y dos por ante el Escribano Alonso García vecino de Muros: en dos ojas.

Testamento y Escritura de Partijas que contiene la memoria que fundó Juan de Sardiñeyra y Bárbara González, otorgado el testamento en octubre de mil seiscientos sesenta y nueve y la Escritura en septiembre de mil seiscientos noventa y ocho, ambas ante el Escribano Andrés González de Lema, vecino de la Villa de Cé: en seis ojas.

Escritura de foro en favor de este Convento hecho por el Provisor de Santiago á Antonio Rodríguez de Relova vecino de Muros, de treinta y seis ferrados de centeno anuales, por los que ha de pagar Ciento cinco maravedís al Convento este; de cuyo foro dio fe el Escribano Pedro Vázquez vecino de Santiago en el año de mil y setecientos; Otra Escritura del mismo Foral hecha a Don Antonio Rodríguez de Leys y Bazarra, otorgada en julio de mil y setecientos y treinta y cuatro por ante el Escribano Francisco García de Castro vecino de Muros; cuyos treinta y seis ferrados de centeno dio en limosna Jorge López, Contienen ambos Documentos Diez y ocho ojas.

Testamento que contiene la Fundación de Alverto de Bornalle otorgado en el año de mil seiscientos ocho, por ante el escribano Alverto García vecino de Muros: en cuatro ojas.

Testamento que contiene la Fundación de D. Pedro Durán de Porrua otorgado en Julio de mil seiscientos tres, por ante Gregorio Barral Escribano de Muros: en catorce hojas.

Testamento y Codicilio de María Alvarez de Figueroa, otorgado en veinte y tres y veinte y seis de setiembre de mil seiscientos noventa y cinco por ante el escribano Alonso García y Feijo, vecino de Muros, en dos ojas.

Testamento deImagen2.png María Alvarez de Gayoso otorgado en Setiembre de mil seiscientos ochenta y cinco, por ante el Escribano Juan Rico de la Contrera vecino de Muros; diligencias y posesión de Ypotecas de esta fundación, con prorrateo de dicha cuenta (¿), y una Escritura foral con inserción de algunos antecedentes pertenecientes a esta Memoria: en veinte y ocho ojas.

Escritura otorgada por Dominga Catoyra en noviembre de mil ochocientos trece por ante el Escribano don Joaquín Martínez vecino de Muros, por la que hipoteca la Huerta da Laxiña sita en esta Villa para la mayor seguridad de la memoria fundada por sus antecesores: en una oja.

Certificado que hace mención del Testamento y Codicilo de Don Antonio Sande, el que fue otorgado en mil seiscientos ochenta y dos, por ante el escribano Felipe Jacobo García vecino de Muros: en una oja.

Diligencias y Allanamientos hechos a la seguridad de la memoria fundada por Domingo Sendón, vecino de Louro de la memoria de Antonia Fernández, otrogada por ante José Antonio Luaces Escribano vecino de Muros: en dos ojas.

Escritura de Fundación de María de Lago otorgada en enero de mil seiscientos cincuenta, por ante el Notario Domingo Romero y Caamaño, de Muros: en una oja.

Testamento y Fundación de D. Francisco Caamaño otorgado en agosto de mil seiscientos cuarenta y ocho, por ante el Escribano Domingo Fernández Duque vecino de Muros: en dos ojas.

Fundación de Vicente López y María Medrano otorgada en febrero de mil setecientos ochenta y cuatro, por ante el Escribano José Antonio Luaces y Figueroa vecino de Muros, en dos ojas.

Escritura de la Fundación otrogada por María Alvarez Ardelixos, D. Luís Durán y D. José Luaces en mayo de mil setecientos cinco por ante el notario Domingo Pérez vecino de Muros: en cuatro ojas.

Testimonio de las fundaciones hechas por María Alvarez de Figueroa, D. Pedro Durán de Porrua, Francisco Durán Figueroa, Juan dela Llama, y Gómez García clérigo con barias Escrituras de compras hechas por estos mismos de terrenos y cuentas pertenecientes como Ypotecas a otras memorias: en sesenta y seis ojas.

Allanamiento y Fundación del Canónigo D. Juan de Corpo Santo otorgado en setiembre de mil seiscientos noventa y un años por ante el Escribano García Teijo, vecino de Muros.

Allanamiento y Fundación hecha por María Alvarez de Caamaño otorgada en setiembre de mil setecientos treinta y tres, por ante el notario DomingoImagen3.png Romero de Caamaño vecino de Muros: en dos ojas.

Testamento que contiene la Fundación de Inés de Castro Fernández de Caamaño, otorgado en agosto de mil seiscientos noventa y dos por ante Juan Rico dela Contrera, Escribano vecino de Muros: en dos ojas.

Testamento y Fundación de Juan de Redondo, y allanamiento de D. Andrés de Arredondo otorgado en junio de mil seiscientos noventa y nueve por ante el Escribano Antonio García de Feijó, vecino de Muros: en cuatro ojas.

Escritura de Fundación hecha por D. Sancho Lema, otorgada en setiembre de mil seiscientos cuarenta y nueve por ante el Escribano Lope Vázquez vecino del Coto de Ozon y Baíñas; en una oja.

Escritura de Fundación de Germán Núñez de Luaces y su mujer María Albarez de Gayoso, otorgada en Abril de mil seiscientos veinte y cinco, por ante el Escribano Alverto Barral vecino de Muros: en cinco ojas,

Escritura de Fundación de Andrés Fernández Marinero otorgada en noviembre de mil seiscientos setenta y dos, por ante el Escribano Antonio González vecino de Muros: en seis ojas.

Escritura de fundación de Bartolomé de Muros otorgada en mil seiscientos veinte, por ante el Escribano Alverto Barral vecino de Muros: contiene también barias diligencias practicadas sobre otra fundación: en diez y seis ojas.

Escritura de fundación de Alonso García otorgada en octubre de mil setecientos cinco, por ante el Escribano Antonio García Figueroa vecino de Muros, y aclaración de la Ypoteca de dicha memoria; en tres ojas.

Fundación de Pedro de la Llama, otorgada en marzo de mil setecientos veinte y uno, por ante el Escribano Domingo Romero de Caamaño: en dos ojas.

Fundación hecha por Sancha Fernández y allanamiento de sus subcesores, otorgada en setiembre de mil seiscientos dos por ante el Escribano Juan López de Castro de Muros: en seis ojas.

Fundación de María Alvarez de Leys otorgada en agosto de mil setecientos quince, por ante el Escribano Antonio García Feijó, vecino de Muros; en dos ojas.

Fundación de Alverta Fernández de Leys, otorgada en Julio de mil seiscientos setenta y dos, por ante el Escribano Juan Rico dela Cantera de Muros: en tres ojas.

Fundaciones hechas por Juan de la Barrera otrogadas una en marzo de mil setecientos por ante el Escribano Gregorio Barral de Muros y otra en mayo de mil setecientos treinta y cuatro, por ante el Notario Domingo Romero de Caamaño: en cuatro ojas.

Fundación de Pedro de Louro otorgada en febrero de mil ochocientos doce, por ante el Escribano Francisco Granero, vecino de Muros: en dos ojas.

Testamento que contiene la Fundación que d. Juan Antonio Malvarez hizo en febrero de mil ochocientosImagen4.pngcatorce, por ante el Escribano Juan Cao Cordido, vecino de Santiago: en cuatro ojas.

Escritura de fundación de Juan de Relova, otorgada en mayo de mil setecientos y cinco, por ante el Notario Domingo Pérez vecino de Muros: en dos ojas.

Cláusula del Testamento de Carolina Parada, otorgado en setiembre de mil seiscientos ochenta y siete por ante el Licenciado Alonso Núñez de Ageitos y testigos: en una oja.

Escritura de Fundación de Catalina Fernández otorgada en agosto de mil seiscientos noventa, por ante el Escribano Juan Rico de la Cantera, vecino de Muros.  Contiene también despachos y diligencias y al último de ellas un allanamiento dela limosna de dicha Fundación: en diez y ocho ojas.

Escritura que contiene la Fundación hecha por Jacome Ermida de Goyanes y su mujer María Oanes en julio de mil seiscientos noventa y tres, por ante Alonso García Feijó. Escribano vecino de Muros con barios Documentos de dicha fundación: en veinte y dos ojas.

Escritura que contiene la fundación otorgada por Jacome Ermida y su mujer Dominga Pérez en enero de mil seiscientos veinte y cinco por ante el Escribano Domingo Gómez vecino de Muros: en seis ojas.

Diligencias y dejación hecha por Domingo de Noya de la parte de Ypoteca perteneciente a la memoria que fundó Antonio de Muro en junio de mil seiscientos veinte: en seis ojas.

Escritura de Cesión que hizo D. Rodrigo Castañeda en favor de este Convento de dos Casas arruinadas sitas en Noya, la que fue otorgada en junio de mil seiscientos nobenta y dos, por ante el escribano Alonso García, vecino de Muros.

Muebles y efectos semovientes. Vales Reales y Créditos contra el Estado y Particulares

Cinco Tarimas de Castaño muy viejas, Dos Arcas de Castaño de muchísimo uso, porta cada una de ocho ferrados: Otra de pino de mucho uso, porte de seis ferrados.  Ocho puntones de Castaño. Una mesa de pino grande de mucho uso. Otra pequeñita de castaño de mucho uso. Ocho Sillas de pino muy viejas.  Una Pipa de Castaño de más que mediano uso, porte de catorce cañados: Otra ídem de mucho uso: Cinco ídem de muchísimo uso, porte de trece cañados: Dos ídem de muchísimo uso y descompuestas: Dos tinas de salar de muchísimo uso desfondadas: Un caldero de hierro con tres remiendos, porte de medio cañada: Otro de cobre inservible y abollado: Otro de hierro con dos remiendos, porte de ocho azumbres: Otro ídem, con un remiendo, porte de cinco azumbres: Una sartén: Una Alcuza de oja de lata de mucho uso, porte de dos cuartillos; Una olla de barro, porte de cuatro azumbres: Otra ídem porte de tres: Dos tarteras de barro: Seis tazas de loza blanca: Ocho platos de barro blanco: Catorce tazas de barro usadas y diez y ocho platos ídem.

Una escritura y un Recibo que demuestra haber entregado esta Comunidad a D. Juan Antonio Guiance vecino que fue dela Villa de Muros, la cantidad de treinta y cuatro mil setecientos siete Reales y doce maravedís en Vales Reales.

Un libro en donde están sentados todos los pagadores de Fundaciones que contiene Doscientas siete ojas escritas y treinta en blanco.

Un libro de Recibo y gasto de esta Comunidad, que contiene Doscientas seis ojas escritas, y concluye el del Recibo en Diciembre de mil ochocientos treinta y cinco.

Otro Libro de gasto faltoso al último de ojas, que da principio en el año de mil ochocientos veinte y cuatro, y concluye en Diciembre de mil ochocientos treinta y cinco, y contiene setenta y seis ojas escritas y ocho en blanco.

Otro Libro de Misas Cargadas y descargadas, que da principio en el año de mil ochocientos veinte y cuatro. y concluye en diciembre de mil ochocientos treinta y cinco, el de Descargas y el de Cargas, da principio en el mismo año, y concluye en Noviembre de ochocientos treinta y cinco, y contienen ambos Cineto once ojas escritas, y cincuenta y dos en blanco.

Se debe a este Convento Seis mil ochenta y dos Reales con catorce maravedís y siete ferrados de trigo, y ciento y dos de Centeno.

Archivos Bibliotecas y Pinturas

En la Librería se hallaron Seiscientos once Libros en esta forma: veinte y cuatro de afolio; noventa y ocho cuarto prolongado, Veinte y dos cuarto mayor. Trescientos treinta y uno cuarto mayor; ciento treinta Octavo, y seis en Octavillo; todos en muy mal estado.

Alajas y muebles De Yglesia.

Cuatro Cálices de plata con sus Patenas y Cucharas: Un Yncensiario de ídem; Una Naveta para el incienso, Una Cruz grande. Un viril: un Copón. Una Caja chata para servir de Copón para administrar a los Religiosos enfermos.  Tres Diademas. Dos Coronas: Dos vinageras y una Copita de plata que serbia para los Santos Oleos. Catorce Candeleros de bronce: Un Realejo muy deteriorado que serbía de Órgano a la Comunidad. Tres campanas, dos medianas y una pequeña. Un ornato completo de pana negra compuesto de Casulla, dos Dalmáticas, Capa y bolsa de Corporales: Otro de Damasco encarnado muy antiguo compuesto de Casulla, dos Dalmáticas y una Capa de color de teja con sus correspondientes Estolas, manípulos y Cuellos: Otro que sirve para blanco y encarnado de lana muy usado, compuesto de Casulla, dos Dalmáticas con sus Estolas y manípulos: Tres Casullas de Seda negra lisa con galón de seda amarillo con sus Estolas y manípulos de mediano uso: Otra de lana muy usado con galón de trencilla de color franciscano que sirve para el color verde: Otra de lana que igualmente sirve para el color verde muy antigua con galón de trencilla sin Estola ni Manípulo: Otra de Damasco verde con su Estola de la misma tela y manípulo de lana aun que del mismo color muy usada: Dos de seda que sirven para verde y encarnado, la una de ellas con su correspondiente Estola y Manípulo, y la otra con solo un Manípulo de lienzo: Otra de Seda que sirve para blanco y verde con su correspondiente Estola y manípulo, estas y las dos antecedentes muy usadas: Cuatro que sirven para blanco y encarnado de lienzo crudo muy antiguas y usadas, dos de ellas con su correspondiente Estola y Manípulo, una con solo el manípulo y la otra sin Estola ni Manípulo; tres de Seda morada con sus correspondientes Estolas con galón de seda de color amarillo, todas muy usadas; tres de lienzo crudo que sirven para morado con sus Estolas y manípulos, sirviéndoles de galón una trencilla de lana, todas muy antiguas; Otra igual a las tres antecedentes sin Estola ni manípulo: Otra y dos planetas (¿) de lana con dos manípulos de que usaban para la Semana  Santa: Otra Casulla de Damasco encarnado con sus correspondientes Estolas y manípulos: Una Capa Pluvial de Damasco de seda negra con galón de seda blanco bien tratada: Ydem otra que sirve para verde y morado de lana bastante vieja y rota: Otras dos sueltas de muy poco aprecio: Ydem otra de seda color encarnado con su paño de Atril de la misma seda, y una Banda de color igual pero de seda inferior, todo ello muy usado: Un Estolón y paño de Atril de lana que sirve para morado muy usados.  Cinco  bolsas de Corporales de Damasco negro cada una con su paño de Cáliz de seda negro, todos dichos Paños bien deteriorados: Ydem tres de color verde, dos sin paño de Cáliz, y la otra con el de muchísimo uso: Cinco sin Corporales de Damasco encarnado Imagen5.pngmuy viejos: Ydem cinco sin Corporales; tres paños de Cálices de seda encarnado muy usados, cuatro de color blanco y otro de lana negra muy viejo: Un Frontal de tapicería de color blanco con barias flores y galón dorado, pero todo muy viejo: Una Banda de Seda verde sencilla y muy usada: Un capotillo de seda blanco que serbía de Beatico para administrar a los Enfermos.  Un Manto de la Virgen de tafetán azul con esterilla plateada bien tratado: Una cortina de San Antonio de algodón color atacabado con faja de Seda azul.  Tres Mesas de Corporales bien tratadas: nueve más de Ydem, tres de ellas regulares, otras de poco servicio: Diez más muy viejas; Cuarenta y un Purificadores de lienzo muy usados: Cinco amitos con sus correspondientes cintas de lana encarnada muy usados: Once paños de Altares de lienzo muy usados y de poco mérito; Yden siete de lienzo en pedazos para debajo de los altares: Otros siete de lienzo pequeños que serbian para las Credencias: Tres Misals; uno regular y los otros algo menos = En la Yglesia hay cinco Altares, dela que ymas alajas, queda echo cargo el Sr D. José Guiance Prior de esta Colegiata de Muros Comisionado para el efecto por los Señores Governadores Eclesiásticos = Y últimamente se incluye el Edifico o Convento con todas las piezas y oficinas, incluso la Granera y Cuadras que tiene por separado, el que está derrotadísimo y muy viejo.

Con lo que se da por concluido este Ynventario que friman con arreglo al art 4º del Real decreto, los Señores Comisionados Administradores de Rentas, el E Pasdre Guardían, y síndico, e Muros a diez y siete de Enero de mil ochocientos treinta y seis=

(Siguen cinco firmas) : Juan González de Azuaga = Juan Eyzagurin = P.Y.D.S. = Antonio García = Fr. José Alonso Guntín.

 

Publicado el por themurostimes | Deja un comentario

O corpo humano ten suficiente graxa como para facer 7 pastillas de xabón, ferro para facer un cravo pequeno, potasio para disparar un canón de xoguete, azucre para encher unha xerra pequena, azúfre para limpar un can de pulgas e cal para branquear un pequeno galiñeiro.Imagen1.png

Antigamente, as familias numerosas elixían ao sétimo fillo para que cursase a carreira de medicina.

Durante a xestación, o feto humano produce máis de 250.000 neuronas por minuto.

Dos 4 millóns de enfermos de Parkinson que hai no mundo, case a metade –1,7 millóns– vive en China.

Os exipcios practicaban a circuncisión hai 5.000 anos: o anaco de prepucio escindido ao novo home enterrábase nas terras de labranza para obter mellores colleitas.

O 54,5% dos estadounidenses en bancarrota foi por gastos médicos, segundo a revista Health Affairs.

Un método anticonceptivo medieval recomendado polos médicos consistía en embadurnar con brea o pene antes do coito.

Quen dorme máis de 8 horas ou por baixo de 4 ao día viven menos que os que dormen entre 6 e 7, segundo unha investigación da Universidade de California en San Diego (EE UU).

A barba masculina contén de 7.000 a 25.000 pelos, a mesma cantidade de lanuxe que teñen as mulleres nas pernas e as axilas.

En séculos pasados, o ouro era receitado como medicina. A xente podente masticaba láminas de ouro e era engadido ás comidas en forma de po, coma se fose un condimento. Por exemplo, os alquimistas do rei francés Luís XII (1601-1643) facíanlle beber gran cantidade de ouro líquido para endereitar a súa maltreita saúde.

Un feto de 6 meses inxire a diario 4 litros de líquido amniótico, que ten un valor nutritivo equivalente a 100 gramos de leite.

A gripe tamén é coñecida como influenza en varios idiomas porque o papa Benedicto XIV cría que as epidemias se desataban pola influencia dos astros.

A primeira operación de cesárea moderna realizouna en 1500 un castrador de porcos suízo chamado Nufer Alespachin á súa propia muller, Elizabeth. Empregou unha técnica similar á que usaba coas porcas preñadas.

Na literatura médica cítase o caso dun estadounidense chamado Charles Osborne (1894-1991) que comezou a padecer un ataque de hipo en 1922 mentres mataba un porco e duroulle ata a data da súa morte, 71 anos despois. O pobre home emitía de 20 a 40 hipos por minuto.

Os nenos sorrín unha media de 200 veces ao día, mentres que os adultos fano 20. Durante a risa, os sons vocais, como ja ou ji, duran máis ou menos 75 milisegundos e sucédense cada 210 milisegundos.

O ollo das mulleres necesita un mínimo de 8 segundos para captar se un home atráelle ou non fisicamente. Estes últimos son máis rápidos: só precisan de 5 segundos.

 

Publicado el por themurostimes | Deja un comentario

p/ Manuel Lago Álvarez.

Así se lle chamaba e se lle sigue chamando, pero a realidade de antes e de agora é que o tal xudeu non era xudeu; que era i é  un soldado romano;  un soldado acompañando ao Nazareno e que ia marcando coa súa trompeta o camiño do Calvario.  Trás deles, Simón de Cirene (o Cirineo) axudando a Cristo a levar a Cruz.

Imagen2.pngRemóntome como cincuenta anos atrás e fago memoria de que os rapaces daquel tempo tiñámo-la tomada co tal “Xudío da Tuteta”. No día de Xoves Santo o cerimonial era sempre o mesmo.  Con poucos cartos comprabámoslle a Señora Rosa da Virxe do Camiño,  a quen as persoas de idade chamaban cariñosamente “Rosiclé” e que por Semana Santa puña un postiño de lambetadas ao pé do muro da casa do Señor Pablo, xusto debaixo do reloxo de sol que aínda hoxe existe, e comprabámoslle un caramelo gordo que tiña apegado unha goma.  O primeiro: xogar o “yo-yo” co caramelo; logo chupalo, e por último aproveitar a goma para armala ¡¡¡.  Sí, armala en forma de tirabeques entre os dedos polgar e índice, e cando baixaban o paso dende a capela de San Roque para o adro, aí xa estaba a guerra feita, que tódolos rapaces, disimulando o que se podía porque había moitas persoas maiores por alí, (eu creo que se facían os despistados, lembrando como eles, tamén cando eran nenos facían o mesmo) e empezabamos a tirarlle ao xudeu tonas de laranxa que traiamos da casa.  Xa posta en marcha a procesión, o respeto era total.  Non se lle tiraba nada ao “xudeu”.

Hoxe xa non se fai. Non sei ben si porque os tempos son outros, ou ben porque aínda que a xente lle sigue chamando “o xudío da tuteta”, ben saben que non é un xudeu. E pregúntome eu: non as merecería igual fora xudeu ou romano?.

 

Publicado el por themurostimes | Deja un comentario

p/ Elixio Vieites.

Tipo de ben: Vía/Estrada/Camiño histórico,
Concello: Muros
Parroquia: Santa Mariña de Esteiro
Lugar: A Silvosa- A Laxe
Outra denominación do ben: A calzada da Silvosa
Cronoloxía: Descoñecida,
Descrición:  Camiño tradicional empedrado que sobe dende a aldea da Silvosa e se ramifica en dous. Un itinerario iría a aldea de A Laxe, perto do Castelo de Esteiro, e outro subiría a penichán ata chegar a Terelle e comunicaría coas aldeas da “montaña”. Uníría os puntos máis cercanos entre a costa e porto de Esteiro, e os concellos de Mazaricos e Dumbría. Polo que era usado para o intercambio de mercancías, sobre todo peixe e fruta por cereais (trigo, centeo e millo) entre o mar e a montaña.

Propiedade: Pública Imagen13.png
Uso actual: Infraestrutura
Código no Catálogo da Xunta:
Categoría do Ben: Non está inventariado
Afeccións:  Ten camiño de acceso?: Si
Está cuberto de maleza: Non
Está afectado por algunha obra: Non
Estado de conservación: Regular
Atópase en perigo nestes momentos?:

Por falta de un uso práctico, o camiño (a calzada) está a perder a cuberta empedrada e non está a ser reparada. A masiva presencia de motos e quads acelera a súa degradación, pois as rodas levantan as pedras e a auga das avenidas e a gran pendente fan o resto. Sería necesario restrinxir o paso destes vehículos e poñer en valor o seu trazado.

Onde está localizado: Latitude: 42.8367025413
Lonxitude: -8.98664474487

 

Publicado el por themurostimes | Deja un comentario

p/ Amado Barrera

Este inverno está sendo moi mollado, e coa humidade proliferan as setas.  Moitas setas nas terras de Muros, e tamén moito coidado, porque non todas son comestibles. Aquí deixo unhas pequenas explicacións sobre oito variedades de setas que se dan nos nosos montes.

  1. LEPIOTA PROCERA (pan de cóbrega)

-Grande e alta . De nova é coma un mazo de toca-lo bombo, que despois se abrirá circularmente. Os vellos parecen parasoles e vense de lonxe.

SOMBREIRO de ata 35 cm.Imagen1

-con escamas marróns que van desaparecendo, e o centro  sempre pardo, saínte e redondeado (este “mamelón” central é a única parte lisa

Debaixo do sombreiro hai moitas LÁMINAS grandes dispostas coma os raios dunha roda, desiguais e LIBRES (=non chegan ó pé). Brancas pero de vellas vanse escurecendo e manchándose.

A ESPORADA que arrían é branca.

O PÉ é moi alto, moi fibroso ao partir, coa superficie ATIGRADA DE BANDAS MARRÓNS e coa base ancha formando coma un bulbo algodonoso.

Rodeando ao pé hai un ANEL DOBRE QUE  SE PODE MOVER DE SITIO COA MAN, porque NON ESTA PEGADO AO PÉ.

Abunda en verán e outono en hortas pouco coidadas, viñas e certos prados cercanos a carballeiras e castiñeiros.

A súa CARNE é branca e aromática. Hai que desprecia-los exemplares vellos, só os novos son de boa calidade (cando o sombreiro aínda é convexo acampanado).

Hai unha especie parecida, tamén comestible (L. rhacodes), que é algo menor, coas escamas máis anchas e PÉ LISO.

As lepiotas velenosas (por ex. L. helveola) son MOI PEQUENAS, con carne algo rosada e anel débil. Por eso, para evitar confusións NON SE DEBEN COLLER LEPIOTAS MENORES DE 10 CM.

( a Amanita pantherina, velenosa, é tamén máis pequena, ten o sombreiro pardo con verrugitas brancas e O PÉ BLANCO E CON VOLVA).

  1. TRICHOLOMA NUDUM (PÉ AZUL)

-O SOMBREIRO é moi convexo ao principio, có borde repregado hacia abaixo e adentro; logo ábrese, medra e faise case que plano, de ata 10 cm. de diámetro. o seu COLOR varía do azul lila grisáceo ao gris parduzco e é completamente liso.Imagen2

-Baixo do sombreiro hai moitas láminas radiais de fío algo sinuoso que parecen adherentes (=pegadas ao pé) e incluso algo decorrentes nos vellos exemplares, e son de cor lila azulado.

A ESPORADA que soltan se se deixan varias horas sobre un papel é de cor algo rosado-lila.

-O PÉ é fibroso, da mesma cor lila-azulado ca as láminas. A base é máis ancha e algodonosa.

-Frecuente en outono e aínda en inverno, baixo diversas clases de árbores, sobre todo entre a faísca do chan das carballeiras.

a súa CARNE é de ton lila, moi aromática e escurecendo coa humidade. Quizás moi suave e con demasiado olor, é UNHA SETA DE CALIDADE.

MOI DOADO DE COÑECER pola súa COR AZULADO-LILA.  Só habería confusión con algún Cortinarius de cor azul e violeta (tamén comestibles), con LACCARIA AMETHISTINA, pequena seta toda de cor violeta, de sombreiro pequeno, poucas láminas, separadas, e de pé delgado duro, moi frecuente e comestible tamén (só o sombreiro).

  1. BOLETUS EDULIS (andoa, madeirudo)

-SOMBREIRO circular regular, ao primeiro pequeniño, convexo e semiesférico, despois menos convexo e amplo (pode chegar aos 20 cm. de diámetro), LISO e de COR PARDUZCA, a cor varia dende “café con leite” claro a marrón escuro (=B.aereus); algúns son de cor granate parduzca (=B.pinnicula).Imagen3

-A CARNE é branca, pero baixo da pel do sombreiro é un pouco viñosa

-A cara inferior do sombreiro está chea de POROS pequenos, regulares, que son o final de infinidade de tubiños que forman unha capa doada de quitar.

POROS E TUBOS son primeiro branquecinos, logo algo amarelentos e, de vellos, amarelo-verdosos.

-A ESPORADA é de cor caqui pálida.

O PÉ é robusto e parece unha maza, coa parte inferior moi grosa: cando a seta é moi nova parece un anano barrigón cun casco redondo tapándolle a cabeza e pescozo.

Despois o pé vaise facendo máis alto e esvelta e pode chegar a cilíndrico. A súa cor soe ser café con leito claro e ten na parte superior una especie de REDECILLA BLANCA (na variedade B. reticulatus a redeilla non é tan clara e cubre toda a superficie do pé).  Medra en verán e outono baixo diversas clases de árbores.

-A súa CARNE é moi apreciada en tódalas partes e de gran interese alimentario (entre outras interesantes cousas para organismos, ten proteínas de alta calidade polo seu gran contido en aminoácidos esenciais).

-Só se pode confundir con outros boletos (setas con tubos), pero poucos boletus son algo tóxicos. (tóxico é B.satanáns, que ten POROS ENSEGUIDA VERMELLOS e o pé con zonas vermellas, amarelas e con redeilla vermella, e a súa carne azulea ao partila).

Boletus felleus é amargo e certamente parecese moito ao B.edulis cando é novo, pero ao medrar coñécese ben, porque a redeilla do pé é de ton castaño e os poros póñense rosados (e sempre podemos coñecelo tamén probando un trociño da súa carne en cru, que é moi amarga)

  1. BOLETUS LUTEUS (ándoa anelada, ándoa marela)

-SOMBREIRO circular convexo semiesférico, logo máis aberto, de 5 a 12 cm. de diámetro. VISCOSO coa humidade, DOADO DE PELAR e de cor marrón achocolatado.

-A ESPORADA é amarelenta.Imagen4

-PÉ mais ou menos cilíndrico e TEN UN ANEL MEMBRANOSO violáceo, do que ás veces só quedan colgallos pegados .

-Por encima do anel, a superficie do pé e amarelenta,  con pequenas granulacións, e por debaixo do anel é algo violáceo ou parduzco.

-Frecuente nos piñeirais no verán e outono.

CARNE branda e saborosa. NON HAI RISCO DE CONFUSIÓN CON OUTROS BOLETOS, pois o feito de ter anel no pé distíngueo da maioría. (Ademais poucos boletos hai tóxicos, e só causan trastornos dixestivos).

Hai unha especie moi parecida e tamén comestible: B.granulatus, que NON TEN ANEL e que é de sabor algo máis forte, MANCHA OS DEDOS de cor tabaco.

  1. AGARICUS CAMPESTER (champiñón silvestre)

-SOMBREIRO circular, convexo, liso, branquecino o con una especie de escamiñas sedosas (non saíntes) algo parduzcas. O borde é fino e algo saínte. De 5 a 15 cm, e a CARNE de OLOR AGRADABLE ALGO ANISADO, POÑÉNDOSE ROSADA AO PARTIR.

Numerosas LAMINILLAS radiais LIBRES (=non chegan ao pé) desiguais e de cor variable coa idade: primeiro son rosadas, logo parduzcas de ton cImagen5.pngarnoso e ao final moi escuras, marrón-violáceo case negro (entón hai que tiralos, por ser algo tóxicos). A ESPORADA que arrían se se deixan sobre un cristal é de cor pardo violáceo.

O PÉ é branco, case cilíndrico e cun ANEL BLANCO membranoso delicado.

Frecuente en verán e outono tras de chuvias abondosas, en lugares descubertos, coma prados, céspedes de xardíns, terras ben estercoladas e, sobre todo, en leiras abandonadas nas que xa medrou algo a herba.

A súa CARNE  é aromática e moi apreciada.

Hai moitas especies do mesmo xénero, moi parecidas e tamén comestibles, con láminas da mesma cor e anel no pé.

Tamén é moi parecido a A.silvaticus, de sombreiro algo máis Imagen6.pngescuro, polas súas escamas sedosas pardo-vermellizas, pé máis longo e carne que se pon vermella ao partir, que é propio de bosques.

arvensis e A.silvicola (bola de neve) son de sombreiros máis globulosos, brancos, máis grandes e altas e con anel algo máis complicado e carne de olor agradable, que se manchan algo de amarelo ao manosealas.

Só hai que ter coidado con A.xanthoderma, que é algo tóxica, e se recoñece porque CHEIRA MAL (a iodoformo) E SE MANCHA DE AMARELO RAPIDAMENTE DONDE SE TOCA.

O verdadeiro perigo non é a confusión con outros “champiñóns”, aínda que hai algúns moi indixestos, senón en confundirse con outras setas velenosas: Entoloma lividum, que tamén ten as láminas rosadas (ASI QUE MELLOR NON COLLER AGARICUS MOI NOVOS, que aínda teñen as láminas rosadas), pero  como NON TEN ANEL, non debe haber confusión (ademais, que E.lividum cheira a fariña)

Por outra banda, as Amanitas velenosas teñen láminas e esporadas brancas, ademais de volva.

A clave para non se equivocar ao recoller Agáricos campestris é pensar que debe ter laminas rosadas e anel e non poñerse amarelo ao tocalo.

  1. COPRINUS COMATUS (matacandil)

-Cando é moi nova e o sombreiro está cerrado, é oblongo, case cilíndrico, cun manguiño con pé.Imagen7.png

Despois medra ata 5-6 cm de alto e se abre un pouco por baixo semellando unha campá ou un apagaveas (matacandil), pero apenas se abrirá mais. Só o borde vaise levantando e desflecando a medida que se va poñendo rosado, logo negruzo e se convirte un líquido negro coma a tinta: o sombreiro, que era branqueeino e moi peluchoso, vaise licuando por baixo, ata quedar só o mamelón central.

Baixo o sombreiro, moitas láminas brancas libres (non chegan ao pé), apretadas, que tamén se poñen rosadas, negras e ao fin liquidas.

PÉ fráxil, oco ao final, brancosedoso, ás veces cun  fino anel branco moi delgado e solto que soe desaparecer.

Medra en verán e outono, en grupiños, en sitios descubertos, perto dos basureiros, escombreiras e xardíns.

A súa CARNE é branca, moi terna e delicada, polo que hai que cociñala pouco e va moi ben para tortillas. Só se come cando está branca e as láminas tamén.

É CASI IMPOSIBLE confundila con outras setas, se acaso, con outros coprinos acampanados e que se fan tinta (C. atromentarius causa trastornos se se bebe alcohol neses días) pero NINGUN TEN O SOMBREIRO TAN PELUCHOSO E CARACTERISTICO.

  1. CANTHARELLUS CIBARIUS (cantarela)

-SOMBREIRO convexo irregular afundido polo centro según medra, 3-a 10 cm. de case branco a marelo e case alaranjado.

-Non se nota donde acaba o sombreiro e empeza O PÉ, que parece Imagen8.pngun cono invertido-

NON TEN LAMINAS, senón enrrugas, que baixan algo polo pé e que se bifurcan e ramifican ao chegaren cerca do borde do sombreiro, e da mesma cor. Tamén o PE e marelo coma toda a seta.

A ESPORADA é branca.  Abunda en verán e principios de outono en diversos bosques.

A súa CARNE é firme, branca e de aroma agradable. RARA VEZ É ATACADA POR PARÁSITOS, pola súa consistencia. Permite utilizala en calquera guiso e incluso desecala facImagen9.pngilmente, pero precisa máis tempo  no lume.

Os principiantes sempre se confunden cunha seta parecida: Hygrophorosis aurantiaca (Cantharellus aurantiacus) ou Falso Níscalo: tamén é amarela, pero o pé é máis cilíndrico, branducho e baixo o sombreiro TEN LAMINILLAS alaranxadas bifurcadas: se cortamo-la seta cun coitelo de arriba abaixo pola metade veremos que son verdadeiras laminillas finas, pero NON ARRUGAS. (De tódolos xeitos, non importaría moito porque non é tóxico)

Sí que sería grave confundirse con Pleurotus olearia, seta TÓXICA, que ten certo parecido, pero é mais alaranxada e TEN LAMINILLAS finas e soe medrar EN GRUPOS sobre tocóns de árbores ou raíces (o C.cibarius MEDRA EN TERRA E TEN ARRUGAS).

  1. LACTARIUS DELICIOSUS (fungo dos piñeiros)

SOPMBREIRO primeiro circular, convexo, aplanado, có borde encurvado hacia abaixo e adentro; despois ábrese e se funde en embudo. 5-15 cm. Cor moi variable: vermellizo, ocre, grisáceo-laranxa ou verdoso en algunhas partes (máis Imagen10.pngnos vellos). Zonas concéntricas ou redondeles escuros

Moitas LAMINILLAS radiais decorrentes (=baixan pegada ao pé), desiguais, de cor laranxa. ESPORADA BLANCA.

Pé case cilíndrico, xeralmente curto, laranxa variable e soe ter uns furadiños, coma picaduras de viruela. A estructura do pé é granulosa (=non ten febras, pártese por calquera parte, coma unha tiza branda) e soe esta oco cando non é moi novo.

O detalle máis importante desta seta, que a distingue de tódalas demais, é que segrega un líquido vermello-laranxa cando se corta tanto o Imagen11.pngsombreiro coma o pé: este forma entón un anel vermello có líquido. (Este pigmento elimínase polo riñon e por eso a ouriña ponse desa cor e asusta a quen non sabe a causa).

O contacto da CARNE có aire fai aparecer unha cor verde “cardenillo”. Ollo: se o níscalo ten partes verdes pode que esté agusanado ou sexa vello ou esté moi manoseado.

Hai especies parecidas: L. sanguifluus segrega un látex vermello sangue e L. semisanguifluus teno purpúreo. SONCHE AINDA DE MELLOR CALIDADE.

Algúns exemplares están ás veces parasitados porImagen12.png outro fungo (Hypomices) branco que deforma as laminillas, e fanlle tomar formas raras, cunha capa branca baixo do sombreiro: seguen sendo comestibles e incluso mellores.

Os níscalos medran sempre nos piñeirais, e abundan en veráns chuviosos e mais en outono (se chove).

É a seta máis consumida en España e o máis famoso, pero non o merece: a súa carne é mais ben basta, con pouco aroma e con poucos principios nutritivos e incluso algo indixesta. Pero case todo o mundo fala moi ben ela, quizais porque non teñen probado outras e PORQUE TEN UNHA CUALIDADE MOI IMPORTANTE: NON SE PODE CONFUNDIR CON OUTRA SETA, debido ao seu líquido laranxado.

 

 

Publicado el por themurostimes | Deja un comentario