p/ Marcelino García Lariño.
Lévase, nestes tempos, moito de moda a costume, por no dicir o vicio, de reducir todo a cinzas. E, en este todo, están tamén incluído os cadáveres d
e persoas. Non son quen para xulgar se está ben ou está mal queima-los mortos, pero a min todo que sexa queimar chéirame moito a chamusco.
Sei tamén que a incineración de cadáveres está permitida pola lei e que nin a mesma relixión se opón. Non obstante isto de queimar, repítovolo, sempre me cheira a chamusco. E sei tamén outras cousas; cousas que pasan coas cinzas dos incinerados. Veredes:
Eu Cuba incineraron a un home, non precisamente da nosa parroquia, e mandaron as cinzas para aquí co gallo de que fosen colocadas nun nicho do panteón familiar; e por correo aparte, o mesmo día e á mesma hora, mandaron tamén unha carta coas doadas instrucións. Por arte de «birbiriloque» ou como queirades chamarlle, chegou uns días antes o tarriño coas cinzas que a carta. Os familiares que se estrañaron de recibir algo de Cuba, cismaron uns cos outros que clase de pos serían os que estaban dentro daquel recipiente de vidro. Nesto, o vinculeiro da casa que era o máis listo, para algo era o vinculeiro e ademais fora algo a estudio, dixo: “Estas sónchevos especies de Cuba, que é un país moi rico en especies. Outra cousa non terán, pero as súas especies son as mellores do mundo”. E a nai da casa, no intre, tamén dixo: “¡Ai! Que ven me veñen para botarllas agora mesmo a empanada que estou facendo”. E dito e feito. A empanada, segundo eles, estaba riquísima e notábaselle moito o sabor das especies cubanas”.
Ó outro día recibiron a carta de que nese cacharriño de vidro estaban os restos do noso Filomeno como lle chamaban eles o seu parente. Agora decídeme: ¿Estivo ben o que fixeron? ¿Pódeselle chamar antropófagos? Se non queimaran ós mortos non lle houbera pasado iso.
Pero aínda hai máis, moito máis, pero non vos conto todo. Só quero dicirvos que non hai moitos días lin nunha Gran Enciclopedia (que para min non era tan grande; era coma un libro
calquera, máis ben mediano) que o atraso da India é debido á falta de fósforo. E aí vou eu a parar; claro que se debe a iso: na India queiman os mortos e perden o fósforo. Se os enterraran, o fósforo ía para a terra que os vexetais tamén necesitan fósforo para desenrolarse. E en todo mundo civilizado o que non anda ben da chaveta, é dicir: que os miolos do cerebro da cabeza non lle regulan como fose mester, os psicólogos, psiquiatras e outros sabichóns din: ese ten falta de fósforo. ¿E iso a que se debe? A queimar os mortos.
E agora só vos vou contar, e xa non quero contar máis, ata onde chega a falta de fósforo nas persoas. Este día dando un paseo de Muros ó Espadanal, atopeime na Cova de Vella cunha coñecida, e saudeina dicíndolle:
–Fulaniña –non teño por que dicilo nome–, ¿e de onde ves?
–Veño de rezarlle o defunto do meu home que o teño por aquí.
–¿Aquí en onde?
–Aquí, ciscallado todo por aquí.
–Pero onde, ¿pola banda do mar ou pola banda do monte?
–Metade e metade. Metade para o mar e metade para o monte.
E coidei que non soamente estaba tola ela senón que tamén estábame contaxiando a min. Cando xa no sabía como remata-la conversa, nin que facer con ela, ocorréuseme falarlle:
Pero mira muller, razoa. ¿Cómo o vas ter aquí ó defunto do teu home, se por aquí non hai ningún camposanto.
E cal non sería a miña sorpresa cando me di:
–Non o enterramos. Mandámolo a queimar e espallamos todo por aquí as cinzas; botámolas a eito: metade para o mar e metade para a terra.
Agora dicirme vós: ¿Débense queimar os mortos? De seguir por este vieiro, ¿non coidades que imos a quedar todos sen fósforo?
¡Isto chéirame moito ó chamusco!
diante da pantalla do Pc, alarman sobre as devastadoras consecuencias dunha mala postura. En moitos casos, a razón destes problemas débese a unha inadecuada altura da nosa mesa ou do monitor.
emente o noso pobo. Seguirei sinalando as relacións de produción que se irán estruturando arredor do minifundio e que obrigan a considerar o «traballo-axuda» como determinante e terminarei analizando os actores, os actos e os procesos máis importantes que, sumados, han de produci-lo fenómeno devandito: LOURO ó longo da súa historia, non foi un sinxelo casarío de vida rutineira e dedicación exclusiva as labores do campo e da pesca repetidas ano tras ano, século tras século. A súa radicación xeográfica imponlle un risco e manteno en alerta permanente. A partires da Baixa Idade Media, grupos aventureiros do Norte de Europa e do Norte de África cruzarán a cotío cos seus barcos fronte a MONTE LOURO para adentrarse na Ría en son de rapina e bandidaxe. Normandos, saxóns, bretóns e berberiscos primeiro; ingleses, franceses e holandeses despois, desembarcarán moitas veces entre o Outeiriño e A Bouga, tratando de sorprender ós aldeáns, para roubarlle, violar a súas muIleres e, incluso, facer prisioneiros para vendelos coma escravos. En certas épocas históricas, os habitantes de LOURO, ó chegar o verán, desaloxaban o casarío e refuxiabanse nos montes veciños. Alí vivían ata que, pasado o tempo favorable ós desembarcos corsarios, regresaban a súas casas. Este contacto non desexado que mantivo durante séculos o noso pobo en estado de permanente vixilancia, foi creando unha cultura de defensa e moldeando así mesmo, unha maneira de vida que se irán adaptando ás circunstancias e definirá a conducta colectiva a seguir. As invasións periódicas provocan a máis estreita colaboración entre todos os membros da comunidade para encara-la agresión e defenderse con mellores posibilidades. En tempos máis recentes, especificamente durante todo o século pasado, a estrutura minifundista na tenencia de terras, cerra o paso á concentración rendible e impide crear un mecanismo de produción autosuficiente. A fragmentación das terras complica o traballo e reclama a axuda gratuíta do veciño. En determinados momentos faise necesario acudir á colaboración para sementar e, sobre todo, para a colleita. De aquí a política de produción que se expresará de dúas maneiras: cooperación e colaboración. Estas dúas formas de relación no só se manifestarán no eido económico senón que tamén se impoñerá no social, no recreativo e no cultural.
do PÓSITO. A colaboración expresarase, fundamentalmente, na axuda persoal gratuíta: sega, trilla, «carretos» (sinalado xa por Barreiro), e outras for-mas máis que configuran unha maneira de vivir estreitamente vinculada ós demais e o medio. A finais do pasado século e a principios deste comeza o éxodo en dirección a terras e países alleos. Uns vanse e a outros lévanos, os primeiros saen buscando un xornal que LOURO lles nega e os segundos son recrutados para librar guerras internas e externas que han de producirse con demasiada frecuencia, (tres dos meus tíos avós loitaron na Guerra de Cuba). Por último, comeza en LOURO o período da emigración que podemos chamar clásica, a emigración que coñeciamos cando nenos: a emigración en dirección a América. Os protagonistas cubrirán, nas súas idas e voltas, as tres primeiras décadas deste século, e han de construír, engadidos ós factores devanditos, o carácter do fenómeno cultural que estamos estudiando. Os estudiantes regresados, ademais dos coñecementos e experiencias adquiridas nas máis diversas circunstancias e ocupacións; ademais das expresións en ton subido nun inglés chapuceiro berradas na CASA DE GARCÍA ou de FREIRE, traen libros. No fondo dos seus baúles chegan revistas e libros. Traen a excelente revista porteña «Caras y Caretas» e as cubanas , non menos excelentes, «Bohemia» e «Carteles». Xunto as obras de Dumas, Verne e Salgari, veñen os libros do colombiano Vargas Vila, coa súa temática tremendista expresados nun barroco esaxeradísimo. Chega José Ingenieros, Vasconcelos, Blasco lbañez, Galdós, Federico Urales -escritor político- e ata chega Joaquín Trincado, mestre do espiritismo. E estes libros sácanse do baúl e préstanse; e estes libros han de ser lidos porque os libros son para iso: para lelos.
algunhas xuntanzas en LOURO e en Muros e, semanas despois, fúndase o Pósito de Pescadores de Louro. Os socios que se van integrando entregan unha cantidade como aporte inicial (descoñezo o monto) e establécese unha cota mensual de 0,50 de peseta por socio e familia. Acéptanse sen modificación os estatutos que Saralegui presentou como comúns ás sociedades deste tipo. A fundación do Pósito recaeu, fundamentalmente, sobre un grupo de emigrantes a quen a crise mundial fixera volver. É pois un grupo económico que ten certa experiencia nestas cousas por formar parte o coñece-lo funcionamento de comunidades da emigración, o encargado de motorizar esta sociedade. Durante algún tempo o Pósito terá a súa sede nunha casa propiedade do «LOUREIRO», fronte a casa de ANXELA; logo mudará a outra propiedade de «XULIO» moito máis ampla e funcional. Esta será a sede definitiva.
cultivou ó longo da súa vida tódolos xéneros literarios: narrativa, poesía, teatro e mesmo ensaio xornalístico. Máilo eido creativo polo que obtén un maior recoñecemento é sen dúbida o da súa obra «contística», que se atopa, fundamentalmente, en catro libros de relatos: Á lus do candil (1953), Terra brava (1955), Contos da néboa (1973) e Historias que ninguén cre (1981).
e situacións (¡Viña do alén¡, Arxemiro, ¡Aleluia!, O espello…) que desacougan as personaxes que non comprenden o seu significado, case sempre relacionado coa morte de alguén.
As meigas atinan sempre vai vende-las faliñas roubadas á veciña á feira de San Clodio.
The Muros Times 