(por Manuel da Roura).

I.-

Vai á misa primeiraImagen1.png
miña nai Nela;
na man, un faroliño,
dentro unha vela.

Farola de latón,
catro cristais:
catro raios de luz
horizontais.

¡Ai, miña avoa santa!,
que ti non sabes
que vai a luz contigo
por Sistamares…Imagen2.png

Que o camiño do ceo,
que tanto qués,
telo diante de ti,
diante dos pés.

Vella Nela da Roura,
onde ides vós,
levás a Deus convosco,
levás a «Dios».

II.-

Vai á misa das nove
dona Carmelo
cunha mantela negra
de terciopelo.

Mantela negra negra,
negro rosario,
negra mirada, negro
devocionario.

Pensa dona CarmeloImagen3.png
que moita xente
tén mirada perversa,
concupiscente…

Que che anda o demo
ceivo entre os mortais,
atacando as virtudes
teologais.

Para dona Carmelo,
é necesario
un acto expiatorio
polo Calvario.

 

III.-

Para a misa das doce,
da Confraría,
vai a señora Vélez
«y compañía».

Convidarán aos santos
a unha piñata:
Hoxe cumplen os Vélez
vodas de prata.

Os santos poñeranse
capas douradas,
puntillas de ganchiño
repinicadas.

Cando a filla dos Vélez
cante baladas,
aplaudirán os santos
dando palmadas.

Cando remate a festa,
santos e santas
regalarán aos Vélez
aliñas brancas.

(Manuel da Roura:
Cd. Bolívar, 18/10/1976)

 

 

Publicado el por themurostimes | Deja un comentario

O GOLPE ALFONSO  NUNHAS BODAS NO CEO

p/ José María García Rodríguez.

Nós tamén lle chamamos golpes aos raposos. Iste meu, «Alfonso» de nome, é un pouquiño coitado, parviolo e atronado. De non sélo non lle pasarían as cousas que teve que sofrer. Un día atopóu un poliño chamado «Pinto» e metéulle o dente. «Pinto» pregóulle:  Déixame solto e vívo. Si agora me papas, perdes un mundo. Si esperas un mes, ficaréi san e gordo e dárache gosto manxarme. Vés a porta do poleiro, e con que digas «Pintirio, meu amor», veño correndo…

O discurso fói longo e «Alfonso», na veceira de comelo polo, deixóuno ir. Cando voltóu a buscalo, pasadas catro semáns, batéu e batéu na porta do galiñeiro e ninguén saiú. Churumicando, fóise pra debaixo dunha cerdeira. Miraba as cereixas con cobiza. Si non estiveran tan outas, até as papaba. ¡Moi mao tén que andar un raposo cando o tentan as cereixas bermellirias! Dalí escorrentárono uns cans. Fóronse. Voltóu a cerdeira. Véuno un águia e perguntóulle: fás?

—Ficaríache graelo, si me axudases a papar algunhas cereixas. Dende onte non manxéi ren.

—¡Bah! ¡Cereixas! Si queres pódoche levar a unhas bodas no ceo. Alí hái polos e galos, cucidos e frixidos; queixos de calquer cras, filloas e virios…Imagen4.png

—Imos pra aló, saloucóu «Alfonso».

A águía pillóuno antre as unllas e botóu a voiar, pra enriba, pra enriba. Canto máis rubían máis queimaba o sol. Pro non se vían as bodas. 0 golpe, coa contentura de maxinarse comendo quente, non se daba conta das incomodidades…

a águia ficóu cansada.

Oes, ó, dóencheme as azas…  soltóuno. 0 raposo iña polos aéres, de acó pra acolá, voiando e caíndo, tan lonxe do chan que por ningures se vía. E dixo cantarolando: —Si Deus quixer e dista non morro, as bodas do ceo non volvo…

raposo semellaba unha folla no vento. Baixaba, baixaba. Cada veceira máis depresa. Coa boca arregañada co medo eos ollos abertos, esculcóu debaixo de sí unhas pedras. Berróulle con toda a forza dos seus liviáns:

—¡Arrédate, laxe, que che fendo! ¡Arrédate!

A laxe non se arredaba. «Alfonso» tiña encollido o seu corazón, cando lle dóu na cacheira un ventiño que botábao pra enriba do río Tambre.

No xuncal non, que me poido espiñar…

Caíu na iauga e fói pra o fondo. Xurdén e púxose a batuxar. E ao mesmo tempo dicía:

—Xa que teño que ir a Fisterra,

máis millor vóu por mar que por terra…

Pois mira por onde iste contirio tén moitos ensinos, 0 pirmeiro, si tés paxaro na man non deixes que voe. 0 segundo, non batas na porta onde non vaxas a ser benvido. O terceiro, quen non pode comer carne, come peixe ou calquera outra cousa que lle deixen. O cuarto, non acredites en verbas mintireiras nin te deites riba delas pra soñar. 0 quinto, non hai millor cousa que arrependerse das parvadas, sempre que non vaias a embicar duas veceiras na mesma pedra. 0 sesto, cando non te poidas defender, ameaza a quen mal che pode facer. A última, resiñate a túa sorte, que a Fisterra o mesmo se vái por mar que por terra.

 

Publicado el por themurostimes | Deja un comentario

Relación de gastos del Ayuntamiento de Muros por obras de 1846 a 1865, según memoria presentada por D. José María Albariño, secretario del Ayuntamiento desde marzo de 1846 a 1865.

 Cantidades consignadas en los presupuestos municipales del Distrito de Muros desde 1846 a fin de Junio de 1865, para composición de calles:

Años:   Reales    Cs.Imagen2.png

1846       500

1847    1200

1848    1200

1849    1200

1850    1200

1851    1400

1852    1000

1853       600

1854       600

1855       800

1856       900Imagen3.png

1857       600

1858       600

1859       600

1860       800

1861      8663    84

1862 y primer semestre de 1863…………… ………………5176    37

1863 a 1864, año económico ……………….600

1864 a 1865, ………………………………ídem…..3758

Total    41398  r.  21 ct.

Cantidades invertidas en las obras durante la época citada:

Desde Agosto de 46 hasta 1849, se pagó por reparo de calles, composición de fuentes, macelo, toros, casa consistorial y comedias, según cuentas respectivas:    3887

Según cuentas de D. José Sierra y Duque se gastó en construir la Alameda pública:  17935

En la calle de la Agesta desde la Fuente Nueva a la casa que fue de D. Miguel Leys por la marina, con otras composiciones a la vez de varias calles y limpieza de caños, la casa se gastaron según cuentas:  9772 reales.

Por la compra de la casa que fue del Gremio de Mar, para unirla a la otra parte de la Consistorial:  4500 reales.

Derechos de papel e hipotecas:  110.

Por componer en 1851 la casa comprada, removiéndola toda a fin de darle mejor distribución, hacer los tabiques de barrotillo y otras obras:  3988 reales.

Por el balcón de hierro comprado en Gijón, porte y pintarlo:  1890.

Según cuenta del señor Caamiña y Patiño, se gastaron en componer la calle ancha hasta la de Dolores Albela, y desde la de D. Juan Antonio Novo a la de Doña Josefa Calderón:  4897.

Según ídem por componer las cancillas de la Alameda:  110.

Pagó Albariño por madera para el alargo de la casa Consistorial:      2240 reales.

Idem a los carpinteros:  926 r. 94 ct.

Idem a los canteros:  3049 r.

Idem a los peones:  1186 r. 25 ct.

Idem a las mujeres:  492 r. 64 ct.

Idem por arena, cal, pintura, herraje, plomo y picos:  1714 r. 80 ct.

Por desmontar y pisar de madera la bodega grande del Ayuntamiento:  528 r.

Por el segundo balcón de hierro de la casa Consistorial:  1287 r. 96 ct.

Por una curva para este y pintado:  145 R.  50 ct.

Por apuntar más picos:  41 r. 20 ct.

Por componer calles desde la casa de la Motorrona hasta el circo y desde el alfolí de Guiance hasta la de Cipriana Longa:  800 r.

Por cal vivo, clavos, puntas de París, cristales y pinturas para el Ayuntamiento:  525 R. 80 ct.

Pagó Albariño por la calle del Muelle:  3640 R. 26 ct.

Idem por la del Correo: 2000 r. 89 ct.

Por componer el callejón del difunto D. José Bueno:  713 r. 26 ct.

Según cuenta del señor Sevilla se gastaron en componer las calles  de enfrente a las casas de los señores Calderón y Reynoso:  587 r.

Por dar llano, blanco y pintar el friso de la Sala de Sesiones:  375 r. 56 ct.

Se gastaron por componer la calle desde la casa del señor Patiño, callejón de Ángel Ramos, el de D. Bernardino Ribeiro y de Caamaño, el de Dolores Uhías y la Fuente del Castañeiro:  1137 r.

Por otra porción de reparos de calles, inclusa el de la calle Ancha, o sea desde la casa de Dolores González hasta la de Lojo y composición de fuentes, se gastaron según cuentas de cada concepto:  2550 r.

Por componer la Plaza de los Toros hasta la casa de Ameigenda:  400 r.

Por el embaldosado de delante de la casa Consistorial y blanqueo de la Alameda:  381 r.

Por gastos del foro que se hizo en la bodega del Ayuntamiento:  102 r.  50 ct.

Por limpieza de caños del pueblo y fuentes en 1864:  316 r-

En poder del señor Alcalde Sevilla ingresaron algunas cantidades, e hizo varios pagos cuando se alargó la casa Consistorial y otras obras: su cuenta no me la entregó, pero según calculo por lo que recibió, deben ascender a:  6840 r.

Total:  79070 r.  56 ct.

Consignado en la presupuestos para obras:  41.398 r.  21 ct.

Gastado en estas:  79.070 r. 565 ct.

Déficit:    37.672 r.  35 ct.

Para ayuda de este déficit se toman en cuenta lo que dejó D. José Sierra del premio de recaudación:      10.392 r.

Líquido déficit:        27.280 r.  35 ct.

 

 

Publicado el por themurostimes | Deja un comentario

Coplas Muradanas publicadas no diario “El Correo de Galicia”,  o 11 de agosto de 1915, por D. José María Moar.

¡Qué bonita é a sardiña que

relumbra como a prataImagen1.png

¡Mais bonito é o meu amante

que co as redes as mata!

 

O bailar dos estudantes

un bailar máis que lixeiro:

por moitas voltas que dean,

nunca lles cae o diñeiro.

 

A túa color, meniña,

¡A túa coor voóu!

¡orballou a chuvia nela…

sobre do chover, nevou!..

 

Comprache unha parlamenta

coidando que te casabas,

Inda has comprala de seda

¡e quedarte como estabas!

 

Pendentiños nas orellas

bendita gala che é,

a camisiña no lombo

o zapatiño no pe.

 

Cinta negra na camisa,

encarnada no calzón,

amarela no chaleque

e negra no pantalón.

 

Indo por alí abaixo,

troquei un can por un galgo;

a sangre toda é vermella,

quen ten diñeiro é fidalgo.

 

Décheme unha pera parda,

nin a comín nin a dei;

inda cha teño gardada

por non che perder a lei.

 

¿Quen son aqueles tres mozos

que van por aquel portelo?

O lagarto e malo sapo

e tamén o escarabello.

 

Eu achei, eu achei

tres cousiñas que encontrei;

en decindoo catro veces,

para min as levarei.

 

Meu Manuel, meu Manueliño,

fillo dunha regateira;

toda a semana no mar,

ao domingo na Ribeira.

 

Teño un amor celosiño,

Non me deixa abriles ollos;

¡como a elo quero ben,

Coida que así é de todos ¡

 

¡Ela, de Baño ha de ser,

ela ten que ser de Baño,

a auga que hei de beber!

 

¡Pola costa da Armadiña,

churruschús, viva. San Paio

churruschús, San Paio viva!

 

¡De Sestaio para riba,

si che parece montaña,

tamen  a min me parescia¡

 

¡Viva Muros„ viva Muros,

terra onde me eu criei!:

viva tamén Santiago,

onde os amores tomei!

 

O Santo Cristo da Praza,

vai na nosa compañía;

a Virxe da Soledá,

queda na Porta da Vila.

 

0 lugar de Miraflores

de lonxe parece vila:

ten un caravel na entrada,

unha rosa, na salida.

 

Adios Muros, adios Muros,

a vista che vou. virando

¡non sei que me queda nel,

co corazón vai penando!

 

Miña Santa Madanela,

Miña Madanela Santa,

téndela casa no monte

onde os paxariños cantan!

 

Cando me eu marche de Serres,

as pedriñas choraran:

chorá, pedriñas de noite,

que eu marcho pola mañán.

 

Adios, laxe da Meixide

e o baixo da Ximiela;

adios, rapazas de Lira,

que me vou para Fisterra.

 

Dia de San Juan de Serres..,

dia triste para min..!:

¡ai, chamabase Xuaniña

a prendiña que perdín!

 

¡Quen me dera estar na Creba

e na Creba, ter un pino,

para velo que se pasa

esta noite en Portosiño!

 

Maruxiña, ponte tesa,

que te quer teu pai casar;

tan dereitiña me poño

que non me podo baixar.

 

Vente, ventiño do norte,

vente, ventiño mareiro,

vente, ventiño do mar,

pola punta de Cabeiro.

 

Este ano non hai sardiña,

¿que farán os cataláns?

andarán pola Ribeíra

tírando pedras aos cans.

 

Polo Salto morre xouba,

en Laxeiras, xirelada;

sardiñas de cuarta e media,

morren na praya Romana.

 

Moza que vas peneirando

polo río da Barquiña,

moza que vas peneirando

¿onde bótala fariña?

 

Heime de casar en Louro,

en Louro, cunha louriña;

Nosa Señora de Louro,

ha de ser mina madriña!

 

Publicado el por themurostimes | Deja un comentario

Lorenzo Ayeste Daguerre. Muros, 21 de sepbre. de 1931.

Muros visto desde el muelle parece una bandada de gaviotas que los floridos brazos del Oroso figuran retenerlas en su seno, temeroso sin duda, de que vuelen al mar. Y hasta las casitas blancas y pintorescas que se dispersan del grupo como mozuelas coquetonas, parece también, que van en busca del dosel de los pinos y se encaraman en la ladera sobre escalones de huertos para mirarse en el mar y contemplar la bahía. Esta bahía que es una joya marina, una fiesta de luz, y una paleta de colores para los ojos de un artista. Muros durante el día vive en el mar. rasgando la tersura del agua con la seda de sus redes de pescar; y la noche la pasa repo-sado y tranquilo, con la calma que da la virtud del trabajo, en el regazo del Oroso amparado por sus brazos de atleta; y descansa tranquilo; sin temores de huelga, sin «juergas» de «cabarés>, sin  blasfemias ni prostíbulos.Imagen1.png

LAS GAVIOTAS DE MUROS

Muros está poblado de gaviotas. Y las gaviotas de Muros son una nota alegre y bulliciosa, y una pincelada más de color en la babia. Se mecen tranquilamente en el aire quieto y diáfano, embriagándose de sol, y tejiendo virajes y filigranas, para posarse después en el cristal azul de las aguas con blando balanceo.

EL ESTUCHE DE LA BAHIA

Cruz de Pelos, el Oroso, Larayo y Tremuzo, forman el hemiciclo montados principal que retiene  sosegada y plácida esta ingente bolsa de agua azul, defendida de casi todos los vientos del cuadrante. Cruz de Pelos es un gigante montañoso, un gran leproso, un enfermo de la piel; lleno de costras rocosas, como un saurio antediluviano que emerge poderoso del mar cuajado de escamas, dibujando con su ceñudo vecino el fornido y elevador Fonte de Bico, la ensoñadora ensenada de la Virgen del Camino, en un manto de esmeralda, y abate su costrosa figura tendiendo humildemente la testa achatada en el Salto, entre cendales de espuma. La hermosa fealdad de Cruz de Pelos contrasta con la belleza de la bahía. Parece que Cruz de Pelos tiene el placer morboso de reflejar su mostruosidad en el espejo azul de la bahía.

Y el Tremuzo con su cumbre de jorobas, crestas, y dentellones, que parece atado de un pasmo prehistórico, y figura representar una fauna geológica horrenda, para declinar después suaves y espaciosas pendientes que trazan los deliciosos parajes de Abelleira y Esteiro, con la pintoresca aldea Tal, de blanco caserío, entre verdores de cultivos y el manto de los pinos, terminando al fin adentrándose en el mar en Cabanas, próximo a la Quiebra, la tortuga flotante en la entrada de la ría de Noya.

Y el Oroso que guarda entre sus brazos floridos la villa de Muros, y San Lois en la otra margen, y el Barbanza con el peso de la Curota y Curotilia sobre el Son frente a la carretera de Rebordiño, un delicioso camino que en retorcimientos de ofidio sobre los cantiles, semeja una balconada en el mar.

Estos y otros macizos montañosos, son los grandes cetáceos que otean el mar, el estuche de la bahía, que la cercan en graciosas y elegantes curvas, y aprisionan sus plácidas aguas azules como a una fiera amaestrada.

Publicado el por themurostimes | Deja un comentario