Poder que los Reyes Católicos otorgaron á D. Diego de Muros III para construir el Hospital Real de Santiago (3 de mayo de 1499).

Don fernando e doña isabel por la gracia de dios Rey e Reyna de castilla de leon de Aragon de Secilia de granada de toledo de valencia de gallicia de mallorcas de Sevilla de cerdena de cordoua de corcega de murcia de jahen de los Algarbes de AlgecirasImagen2 de Gibraltar e de las yslas de canarias conde e condesa de barcelona e senores de vizcaya e de molina duques de athenas e de neopatria condes de Rosellon e de cerdania Marqueses de oriste e de goçiano. Por cuanto nos somos ynformados e certificados que en la dicha cibdad de Santyago donde concurren muchos peregrinos e pobres de muchas naciones a visitar el bienaventurado señor Santyago Apostol e Patron de nuestras españas ay mucha necesidad de un espital donde se acojan los pobres peregrinos e enfermos que alli vinieren en Romeria e por falta del tal hedificio han perecido e perecen muchos pobres enfermos e peregrinos por los suelos de la dicha yglesia e otras partes por no tener donde se acojer e quien los Reciba e aposente. e agora nos por servicio de dios e devocion del dicho Santo Apostol e por facer merced e limosna a los dichos pobres peregrinos y enfermos mandamos para ello facer un ospital a nuestras costas el qual entendemos dotar de nuestras propias Rentas segun lo Requería la calidad del tal hedeficio, e confiando de la fidelidad diligencia e buena conciencia de vos don diego de muros dean de la dicha santa yglesia de Santiago nuestro capellan e que con toda diligencia e yndustria e fidelidad entendereis en lo que cerca desto por nos vos fuere mandado por la presente VOS mandamos e cometemos e damos poder e facultad para que vayades a la cibdad de Santiago e elijays e concerteys el sytio lugar e suelo que vos pareciere ser mas comodo e convyniente cerca de la santa iglesia para faser e hedificar el dicho ospital con todas sus oficinas corrales huertas vergeles entradas e salidas e todas las cosas cumplideras e necesarias para ello e asi elegido el dicho sytio e suelo podades en nuestro nombre e para el dicho ospital e pobres del comprar el suelo casas huertas corrales de los duenos cuyos fueren e les pertenecieren por los precios e con las moderaciones que justas fueren e pagar a su ducno e duenos el precio que con ellos convinyeredes e se tasare por las personas para esto deputadas por el nuestro gobernador e alcaldes mayores e qualquier dellos de los dineros que nos vos mandamos librar para la dicha obra e sobre ello Recibir los contratos e seguridades e saneamientos que para ello se Requieren. E otrosy para que podades convenir e concertar la dicha obra con cualesquier maestros e oficiales e con las condicionesImagen3 pactos e contratos que con ellos asentaredes e concertaredes e a vos bien visto fuere e solas penas vinculos e firmesas submisiones e obligaciones que con ellos asentaredes e concertaredes las cuales nos desde agora para entonces e de entonces para agora nos ave-mes e mandaremos ayer por firmes Ratas e gratas como sy las nos mandaremos fazer e concertar e otro sy para que podades fazer abrir e sacar las maderas canteras e caleras herrerías por mar e por tierra e todas las otras cosas e pertrechos que convengan para la dicha obra de personas particulares. Y podades convenir e concertar con las tales personas por los precios e con las clausulas e condiciones que a vos e a las personas deputadas por el dicho gobernador e alcaldes mayores e cualquier d ellos pareciere. item mas sy para la dicha obra e para todo lo a ello concerniente vierdes que es menester tomar carros e carretas o varcos e trincados o pinaças o peones e otros peones oficiales los podades tomar en los puertos de la mar o en los lugares e tierras llanas del dicho Reyno de Galicia por los precios Rasonables que con ellos concertardes vos o la persona e personas que para ello deputardes e sellalardes. Otro sy vos damos poder e facultad para que podades gastar en el dicho hedeficio e ospital e en las cosas a el necesarias todos los maravedis que para ello vos mandamos librar e libraremos e asy mismo to-do lo que ha Rentado e rentare la tercia parte de los votos de granada que nos Usemos merced para el dicho espital con mas lo que el prior de San venito de vallid e el abad de San martin de Santiago e sus factores dieren e señalaren para la dicha obra segund son obligados por bullas apostolicas e mandamiento de nuestro muy Santo Padre e con todas las limosnas e otras qualesquier cosas que fueren aplicadas dadas e mandadas e legadas en testamento o en otra cualquiera manera al dicho ospital e hedificio e pobres del del qual dicho espital obras e hedí cios nos por la presente vos damos cargo general e especialmente de todo ello segund mejor lo podemos dar e otorgar e quand cumplido e bastan te poder nos tenemos para todo lo susodicho e cada cosa e parte dello otro tal e tan cumplido e aquel mismo damos cedemos e traspasamos a vos el dicho dean con todas sus yncidencias, dependencias emergencias anexidades e conexidades e prometemos de ayer por firme Rato e grato e valedero para syempre jamas todo lo que vos cerca de lo susodicho e cada cosa e parte dello fisyerdes concertardes e trataredes e procuraredes. E otro sy por la presente mandamos al dicho nuestro gobernador e alcaldes mayores del dicho nuestro Reyno de galisia e a otros qualesquier justicias de guaita. quier cibdades e villas e hogares del dicho Reyno e a cada uno e qualquier dellos en sus lugares e jurediciones que den a vos el dicho dean e a las personas que para la dicha obra nombrardes e deputardes todo el favor e ayuda que ouierdes menester para lo susodicho e parte dello seyendo Requeridos por vos el dicho dean o por los dichos vuestros factores segun en nuestras cédulas a ellos derigidas se contiene. E los unos ni los otros non fagades nin fagan ende al por alguna manera so pena de la nuestra merced e de dies mili maravedises para Ia nuestra camara a cada uno que lo contrario fesyere e demas mandamos al ome que les esta carta mostrare que los emplase que parescan ante nos en la nuestra corte doquier que nos seamos del dia que los emplazare fasta guiase días primeros siguientes so la dicha pena so la qual mandamos a qualquier escribano publico que para esto fuere llamado que de ende al que vos la mostrare testimonio sygnado con su signo porque nos sepamos en como se cumple nuestro mandado dada en la villa de madrid a tress días del mes de mayo año del nascimiento de nuestro Señor JhuXpo de mili e quatrocientos e noventa e nueve anos.= yo el Rey =yo la Reyna= yo gaspar de gazio secretario del Rey e de la Reyna nuestros señores la fise escribir por su mandado. (Al dorso) Licenciado Çapata.= Martinus doctor.= Registrada Bar*(bachalareus) Ochenea = (esta sellada) Francisco Dias Canciller derechos nicht  (Al pie) poder que v. al. da al dean de santiago para haser el ospital de santiago e comprar los suelos e convenio con los maestros e oficiales en forma etc.   —-X—-

 

Publicado el por themurostimes | Deja un comentario

p/ Xocas Figueiras.

Tipo de ben: Fonte, Lavadoiro,
Concello: Muros
Parroquia: Louro (Santiago)
Outra denominación do ben:
Cronoloxía: Descoñecida,
Descrición:  A fonte-lavadoiro sitúase en Cuchariños, ao carón do río do mesmo nome. Non se coñece a data de construción, malia que na década pasada sufriu unha importante reforma financiada polo concello. Consistiu na colocación de tres arquetas, a construción dun muro de contención e o cementado do chan. Ten unha pía dobre, torno e billa. Ademais, un rego de pedra capta a agua da fonte para o lavadoiro. O seu caudal é de 8928 litros diarios a a súa temperatura de 15,5º.

Propiedade: Pública
Uso actual: Outros
Código no Catálogo da Xunta:
Categoría do Ben: Catalogado (Catálogo da Xunta e dos PXOM)
Referencias bibliográficas:

“Louro, guía de fontes”. Equipo de Normalización Lingüística do Colexio Público de Louro, coa colaboración da Mancomunidade de Montes en Man Común de Louro.

http://www.planeamentourbanistico.xunta.es/siotuga/documentos/urbanismo/MUROS/documents/22396CA018.pdf  (pax. 15)

Afeccións:

Ten camiño de acceso?: Si
Está cuberto de maleza: Si
Está afectado por algunha obra: Non
Estado de conservación: Bo
Atópase en perigo nestes momentos?:

Onde está localizado:  Latitude: 42.7632301481
Lonxitude: -9.08455610275

Imagen1

Publicado el por themurostimes | Deja un comentario

p/ Manuel Lago Álvarez

 É moi difícil atopar xentes que queiran falar da Santa Compaña.  Moito máis difícil, ou case imposible, e que alguén fale das “Xans”.  Santa Compaña e Xans Imagen1.pngconforman unha parte importante do patrimonio cultural inmaterial da nosa Galicia; son parte do ser i estar do máis íntimo das nosas crenzas nun mundo que non vemos, pero que nos espera mais alá do alén.

Hai quen afirma que a chegada da luz pública as nosas aldeas fixo desaparecer a Santa Compaña e as Xans.  Quen tal di, faino dende o descoñecemento pleno.  Que no mundo de hoxe non se fale destas procesión de ánimas, non quer dicir que non existan.  Certo que os tempos mudaron, e con eles, -afortunadamente-, o acercamento á persoa dunha maior cultura en tódolos eidos.  Pero, máisImagen2.pngcultura non ten porque considerar –en moitos casos- que se trataran e traten certos temas relacionados co “máis alá” como andrómenas propias de vellos incultos. Crer ou non crer e cousa de cada un, pero aos que creemos, déixesenos co noso. Só pedimos que como nós respetamos aos outros, estes nos respeten a nós.

Feito este pequeno introito, vamos ao tema.   A Santa Compaña é unha procesión de ánimas en pena que errantes percorren os camiños dunha parroquia.  Vestidas as ánimas de túnicas negras con capucha, cos pes descalzos e na man unha candea acendida, marchan polos camiños en procesión de dúas filas, estando ao fronte delas un espectro maior que se chama “estadea”, e que porta unha cruz e un caldeiro de auga bendita.  Este espectro é un mortal (home ouImagen3 muller), está, pero non o sabe, xa que ao día seguinte non lembrará nada, pero a súa saúde irase debilitando, véndoselle un aspecto cada días máis fúnebre.  Só poderá librarse do fatal destino si no camiño da procesión atopa con alguén a quen lle traspase cruz e caldeiro.

A Santa Compaña vaga sempre despois das doce da noite.  Empezando o seu percorrido nos arredores das igrexas parroquiais.  Rezo de rosarios, marmullos, cantos fúnebres e o son dunha campaíña acompañan o cortexo, visitando os arredores de aquelas casas nas que en breve haberá unha defunción.  A súa presenza pode ser detectada.  Ao seu paso, os sons da noite desaparecen. Os cans ouvean de forma incontrolada e os gatos e outros animais foxen despavoridos.  Un forte cheiro a cera e o marmullo do vento traendo melodías cegas, din da presenza das ánimas.

En caso de atoparse con ela, non mirala.  O mellor facer un círculo no chan e meterse dentro Imagen4.pngdel, ou si non da tempo, tirarse ao chan e pórse boca abaixo, pórse a rezar  e facer por non escoitar a voz nin o son da compaña. Tamén tirarse boca abaixo e esperar sen moverse, aunque a compaña lle pase por encima. Nunca tomar una vela que nos tenda algún defunto da procesión, pois este xesto queda un condenado a formar parte dela. -En último caso, botar a correr moi rápido. –Contan que a Santa Compaña non terá o poder de capturar a alma do mortal que se cruza con ela si este se atopa pisando os peldaños dun «cruceiro», que solen estar situados en los cruces dos camiños  ou si porta unha cruz consigo e logra esgrimila a tempo.

E moitos se preguntarán o porqué das aparicións da Santa Compaña.  As respostas son moi variadas.  As numerosas lendas sobre esta compañía deImagen5.png defuntos en pena contan que se aparecen nos camiños próximos aos camposantos en busca de algo ou alguén, e que sempre aparecen cun motivo polo cal é símbolo de desastre ou maldición. Os motivos polos que esta compañía de almas errantes poden aparecer son:

– Para reclamar a alma de alguén que morrerá pronto. Contan que quen recibe a visita da Compaña morrerá no prazo dun ano.

– Para reprochar aos vivos,faltas ou erros cometidos. Se a falta é especialmente grave, o mortal que a cometeu podería recibir a visita da Compaña para que a encabece, condenado así a vagar ata que outro mortal substitúalle.

– Para anunciar a morte dun coñecido do que presenza a procesión.

– Para cumprir unha pena imposta por algunha autoridade do máis aló.

Sexa como sexa estas aparicións das animas son premonitorias de sucesos que acontecerán no futuro inmediato e que non traerán cousa boa.

 

A Procesión dás Xans e semellante á da Santa Compaña pero diferenciase en que non son pantasmas de mortos os que van nela, senón pantasmas de vivos. Son os que nas terras de Muros chamamos “AMINAS”.  E si, son vivos, que non saben que forman parte de tal procesión.  Ao día seguinte non lembrarán nada, nin estarán cansos nin tampouco, como sucede co portador da cruz na procesión da Santa Compaña, se lles notará ningún tipo de palidez ou desencaixe da súa faciana.

Marchan en dúas fileiras e levan un cadaleito. Canto máis preto do cadaleito van os membros, máis inminente é a súa morte. Os que van máis lonxe poden tardar ata tres ou catro anos. O que se atopa con esta procesión, só a ve, pero non sente. O encontro dáse case sempre nos cruces dos camiños, onde é costume deterse cos defuntos para que os curas boten responsos.

Se o que a atopa é un amigo dos que van na procesión, o único que lle fan é levalo polo aire a outra parte; se é inimigo, danlle unha gran malleira e arrástrano polas silvas.

Son poucas as persoas que ven a procesión dás Xans, pois para isto necesítase posuír unha destas condicións: que o padriño de quen a ve rezase mal o credo cando o bautizaron, ou ben que o cura cambiase os santos óleos confundindo os da extrema unción cos do bautismo. Tal erro pódese remediar bautizándose de novo.  A isto último pudera ter relación co cambio feito fai anos na Liturxia do Bautismo.  Moitos lembrarán que na cerimonia de bautismo, os padriños do neno ou nena, tiñan que recitar e proclamar o CredoImagen6.png de memoria, en nome do bautismado.  Moitas veces a confusión era grande, por mor de que Credos había e hai dous (o Apostólico e o Niceno).  Agora, a Igrexa cambiou a fórmula.  O crego interroga aos padriños: Celebrante- Creedes que Deus, Creador do ceo e da terra é o noso Pai?.Todos- Si, creo.  Celebrante- Creedes que Xesucristo, que naceu de Santa María Virxe, morreu, foi sepulto, resucitou de entre os mortos e está no ceo xunto a Deus Pai, é o noso único Salvador?. Todos- Si, creo, etc.

Querendo ou sen querer, con esta nova forma litúrxica, case é imposible que por non rezarlle ben o Credo ao bautizado, este teña a facultade de ver as Xans.

Ver as Xans non é augurio de morte propia.  Os que van a morrer son os que forman parte da procesión, e moitas veces son persoas coñecidas da persoa que se atopa coa procesión.  A prudencia das persoas que viron as Xans fai que nunca se mencione o encontro e moito menos que fagan público o nome das persoas que viron na procesión, xa que estas están chamadas a deixar este mundo en tempo breve.

Para quen teña interese no tema, hai no canal youtube vídeos con testemuñas de xentes que viron estas procesións de animas e aminas.  Hai tamén unha curtametraxe dirixida e montada polo alumnado de 4º de ESO do IES A Guía,  no que uns xoves escenifican  o encontro dun deles coa procesión das Xans.  (https://www.youtube.com/watch?v=_qDs3J9wTQo)

 

 

Publicado el por themurostimes | Deja un comentario

p/ Marcelino García Lariño.

 Do vello Perilla, do que xa falei outra vez, a xente di que non era moi asisado. A verdade é que cordo-cordo non sería; pero sabio non me digades que non o era. O pobre andaba a pedir, e facíao porque era pobre,  non por gusto, aínda que, Imagen2eso  si, sabía moi ben pedir e máis a quen pedir, que non todos somos iguales; eso será na constitución, pero non no cotián convivir, maiormente no vivir dos pobres, mendigos e indixentes que todos son a mesma cousa e da mesma raza que é a dos que viven a conta da esmola. Non pedía o vello Perilla por tódalas portas nin por tódolos lugares. Nas freguesías de Serres (de onde el era) nin na de Muros o facía. Na de Carnota si; pero soamente en determinadas casas, non en todas, que na variación vai o gusto, e un gusta do que máis e mellor da o óbolo, a graza e a caridade, que veñen a ser tres cousas distintas e só unha verdadeira.

Este vello que presumía de comunista, xactábase de se-lo home que máis liberdade de expresión tiña de España, incluso nos tempos da ditadura, na que, segundo el, falaba o que quería e lle daba a gana contra o réxime ou a relixión ou os caciques (que tamén os hai agora tanto ou máis que antes) perante de quen fose: falanxista ou republicano, sen que ninguén lle retrucase. Un serán atopou un conveciño seu, labrego podente, que tiña un fillo a estudio na Universidade de Santiago para avogado, suoroso e esgotado cavando co legón unha leira. O vello Perilla, comunista e con liberdade de expresión, parouse, apoiouse no bastón, estivo un pouco tempo mirando para o seu veciño, e logo díxolle:

–Manuel, ¡que toliño es Manuel!

–¿E porque mo dis, Perilla?

–Porque logo non sería mellor, que tiveras o teu fillo sachando co legón, que ti non podes máis coa alma, en vez de te-lo dándolle a carreira de avogado en Santiago.

O Manuel tamén se recostou no legón, limpouse a suor co pano da man, reflexionou e, moi convencido, contestoulle.

–Pois non che falta razón. Non podo máis comigo. Tanto traballar… ¡para qué! Ás veces envéxote, Perilla. Quixera ser libre e sen preocupacións como es ti.

Ó que lle respondeu o esmoleiro comunista con toda liberdade de expresión:

–Non es porque non queres,  Manuel, únete a min, que che levo eu a Carnota, que teño unhas casas que non só me dan a esmola, senón tamén roupiña e convídanme a xantar. Mira: cos cartiños que sacas das esmolas dáche dabondo para tabaco e aínda che sobra, e a comida xa a tes asegurada.¡Para que queres cartos, leiras e fillos con carreira, se estás escaralladiño de ves!

—-XXX—-

 

Publicado el por themurostimes | Deja un comentario

p/ José Mª García Rodríguez

 

Díxome Pepe de Tuca,Imagen1.png

que nono fora esquecer:

falar ben quer vir de gracia,

esquirbir de adeprender.

 

A Estreliña do luceiro

váise coa craridá.

Non fagas tempo de amores

coas horas de traballar.

 

Nin te coides daquil home,

que de liste ben cho alaben,

moito nono debe ser,

cando todo o mundo a sabe.

 

Calquera pode facer

troco dun can por un galgo.

0 sangue todo é bermello,

quen tén diñeiro e fidalgo.

 

Ao pe dun cereixo verde,

pódese considerar,

que non tén moitos amigos

o que tén pouco que dar.

 

A troita díxolle ao río,

non te vaias ãpurar,

te poñas coma te poñas,

téste que afogar no mar.

 

A Delorosa de Muros,

tén sete espádoas no peito,

soidade tén sete letras

que firen do mesmo xeito.

 

Publicado el por themurostimes | Deja un comentario