CONGRIO (Conger coger)

-O congrio, Rei indiscutible dos nosos fondos mariños costeiros.-

p/ Amado Barrera.

Non imos detallar cómo é un congrio, caramba, que estamos en Muros ¡¡, pero daremos algúns datos curiosos, que tampoco non ten que estar todo o mundo Imagen17ao tanto de todo.

IDENTIFICACIÓN: NON CONFUNDIR COA ANGUÍA. Non é tan difícil a confusión para un profano. Daremos só unha clave das varias que hai para evitar confusións: A aleta dorsal empeza xusto encima do extremo das pectorais, ou sexa, moito máis adiante ca da anguía.

Do seu HABITAT mencionaremos tamén só o dato de que habita os fondos dende os máis someros ata cousa dos 500 metros.

ALIMENTASE de case todo o que pilla, peces, moluscos e crustáceos. Se o congro é xa algo maior, nótanselle ben as marcas dos tentáculos de pulpos e calamares que loitaron por non seren comidos. Caza case exclusivamente pola noite.

REPRODUCCIÓN: É o aspecto máis asombroso e peor coñecido deste magnífico peixe.:

1º Só se reproducen unha vez. Logo, morren. A súa idade entón non está moi clara, estímase que poden facelo entre os 5 e os 15 anos, acadando entón as súas maiores tallas, do ata 3 metros, as femias, que se volven branqecinas e que poden acadar xa os 50 kg. de peso (a metade do peso corresponde ás gónadas), mentras que os machos son ben máis pequenos e raramente chegan ao metro.

2º Para face-la posta de ovos ou esperma vanse a zoas moi alonxadas (ata o Mar de Sargazos moitos) e profundas (de 1000 a 3000 metros!!)

3º A larva é coma a da anguía, leptocéfala, e tarda 2 anos en pasar polas diferentes fases larvarias, chegando entón á costa, donde vai collendo cor e alí se asentará o resto da súa vida. (a angula da anguía xa sabedes que se mete nos ríos).

3º. PESCA: Xa vimos que morren tras reproducirse, asi que todo o congrio que se pesca aínda non o fixo. Pero ás veces cóllense algunhas “bailarinas”, cando estaban a piques de iniciar a súa emigración reproductora, que son case que só un envase de gónada e o resto unha masa xelatinosa que se desfai na auga e non vale para nada.

Péscase con varias artes: nasa, anzuelo, cerco, deriva e palangre de congrio, que se cala en el fondo.

Un congrio grande éche un trofeo para a pesca

Publicado en Natureza | Etiquetado , | Deja un comentario

Pregón de D. Fernando Lago Lorenzo, na XI Cabalgada de Reises de Muros

Esta tarde, por undécimo año consecutivo, saldrá a la calle, acaso de forma más vistosa que nunca, la Cabalgata de Reyes. La comisión ha querido sumar al programa de este año, un pregón que abra con solemnidad este día grande. Sería para ello precisa la presencia en este escenario Imagen14de un literato ilustre, grandilocuente, capaz de elaborar y hacer llegar al pueblo entero la más bella de las piezas oratorias. No ocurre así. Los organizadores han querido que la Cabalgata se haga enteramente en Muros y el encargo de hacer el pregón ha recaído en mi modesta persona.   No he sabido ni he querido negarme y, aunque consciente de mis limitaciones en este terreno, buena voluntad para cumplir el encargo no me falta.

Y si la misión o el papel del pregonero es alabar, hacer público y notorio un hecho determinado o cantar con entusiasmo las virtudes de un semejante o de un grupo humano concreto, permitidme que, -admirado por este excepcional acontecimiento que dura y perdura contra viento y marea; que cobra más vida cada año y se agiganta con el paso del tiempo- eleve desde aquí mi voz e intente esbozar, sin afán de dar coba, sin personalismos e incluso huyendo del fácil triunfalismo a que los muradanos somos a veces tan propensos, este sencillo primer pregón de la Cabalgata de Reyes que hoy, -como antes decía-, alcanza su undécima edición.

Pero no quisiera dejar para más tarde lo que creo que debo hacer en primer lugar: vaya desde aquí mi reconocimiento personal, el cariñoso homenaje, sin duda compartido por todos vosotros, para aquellos jóvenes –hoy ya hombres- que lograron lo que parecía inalcanzable: organizar en esta pequeña Villa la mejor Cabalgata popular que hay en todo el país. Es, a mi juicio, un homenaje que en justicia se merecen y que creo que nuestro pueblo les debe.

Porque, sin ningún género de dudas, la Cabalgata de Reyes de Muros ha desbordado ya las fronteras de la comarca e incluso e incluso de nuestra Región. Periódicos de ámbito nacional vienen recogiendo en sus páginas reseñas de este acontecimiento muradano, de esta Cabalgata de Reyes a la que dieron vida, allá por los años sesenta, un grupo de muchachos entusiastas deseosos de colmar la ilusión de tantos niños de nuestra noble villa que querían conocer y ver de cerca la barba blanca del amigo Melchor, el rubio pelo del joven Gaspar y el negro y barbado rostro de Baltasar. Con ello pretendían también –y lo consiguieron plenamente- que se conociese una faceta más de nuestro pueblo y que se hablara de él, porque Muros quedaba así incorporado a aquella España desarrollista y televisiva que empezaba a ser atracción de turistas de todos los países.

Pero si la idea inicial, noble y ambiciosa; el sueño de hacer que al menos el 5 de enero de cada año, Muros fuese centro de atracción de Galicia toda, de España entera, corría el riesgo de quedarse sólo en eso: en un sueño. Sin embargo, al igual que Homero, aquellos muradanos creían –y todavía creen—que a veces los sueños también pueden hacerse realidad. Había que arriar la bandera del derrotismo y hacerla trizas; infundir optimismo a los escépticos; acabar con el clásico tópico que retrata la inconstancia de nuestras gentes y gritarles hasta la saciedad que QUERER ES PODER. Afortunadamente la gente de la Villa lo fue entendiendo así y cada vez fueron más las personasImagen16 dispuestas a colaborar en las actividades que, paralelamente se fueron organizando, tendentes todas ellas a la recaudación de fondos para la Cabalgata de Reyes. El resultado lo tenemos en esta undécima edición; en este día de fiesta que se dedica a los niños. Lo que parecía imposible se ha conseguido. Al fin podemos decir, sin temor a equivocarnos, que directa o indirectamente todo el pueblo se siente hoy partícipe de este acontecimiento; todos somos un poco autores y a la vez beneficiarios de esta bella obra popular.

Y quería llegar aquí, precisamente, porque seriamos muy poco consecuentes si de este hecho concreto que estamos comentando no extrajésemos una enseñanza. No seriamos conscientes de nuestra condición de muradanos si no advirtiésemos la lección que este grupo de activos promotores de la Cabalgata nos han venido dando a lo largo de once años de constante superación y entrega sin desmayo a la complicada labor organizativa de actos y festivales

cada vez más brillantes. Con ilusionado afán de servicio a su pueblo, fueron capaces de abrir camino y aún de alfombrárselo a unos Magos que en nuestra niñez éramos incapaces de imaginarnos. Pero los niños de hoy pueden verlos e incluso acercarse a ellos y hablarles. Y el milagro –que no es tal—se debe a que un buen día alguien dijo que era posible si el pueblo quería; y el pueblo quiso. Y es que la concordia crece lo pequeño, mientras que, por el contrario, la discordia arruina lo más grande.

Pero sería deseable –y he aquí una reflexión que todos debemos hacernos—que este mismo entusiasmo, este mismo interés y espíritu de servicio a la comunidad que este grupo de promotores de la Cabalgata han mostrado de manera constante a lo largo de once años, no muriese.   Al contrario, que continuase creciendo día a día y que se extendiese a otras parcelas de la vida de nuestro pueblo. Este hecho, de valor casi exclusivamente sentimental –que sin embargo prestigia y realza la categoría de nuestra Villa—puede ser el ejemplo. Pero, ¡cuántas cosas no menos importantes y tal vez más trascendentes podríamos hacer si permaneciésemos unidos y trabajando en equipo, apretadamente, por este Muros al que decimos querer entrañablemente

Todavía, desgraciadamente, son muchos los que se limitan a contemplar impasibles el paso del tiempo; a ser meros espectadores, cuando no malintencionados críticos, de cualquier tarea o labor que los más arriesgados emprenden. Tal vez, como el espíritu del arpa, esperen la voz que les diga: “levántate y anda”. Ojalá que el sonar de las trompetas y tambores que al impulso de nuestros jóvenes recorrerán esta tarde las calles del pueblo, sean la voz que despierte el “genio”, el sonido armonioso que llame a la concordia y al trabajo colectivo por el engrandecimiento de Muros. Ojalá, –repito—nadie se quede rezagado y entre todos consigamos situar a nuestro pueblo a la altura y en el lugar que por su historia y por su tradición se merece. Unos jóvenes ya nos han enseñado el camino.

Así, si no nosotros, tal vez nuestros hijos puedan también decir un día con orgullo –y permitidme el plagio– : SER DE MUROS ES UNA COSA MUY SERIA ¡.

Publicado en Cousas que interesan | Etiquetado | Deja un comentario

Fondos Europeos: o FEP

p/ Inés Monteagudo Romero, Técnico de inspección e promoción Agader

Como comentamos anteriormente a UE conta con varias ferramentas financeiras para levar a cabo as políticas rexionais acordadas polos seus organismos, entre elas os Fondos estruturais e o Fondo de cohesión por un lado, e os fondos adicados á conservación e xestión dos recursos naturais, sinaladamente a pesca, a agricultura e o medio ambiente, por outro.

Neste contexto é no que se enmarca o Fondo Europeo da PescaImagen13 (FEP), no que se da maior relevancia a relación entre o desenvolvemento económico do sector pesqueiro e o coidado dos recursos e medio mariño. A pesares disto, o FEP segue a compartir moitos dos procedementos e filosofía que atopamos nos fondos estruturais.

As axudas do FEP destinanse á apoiar a política pesqueira común, promover o equilibrio sostible entre os recursos e a capacidade de pesca, potenciar a competitividade das estruturas de explotación, fomentar a protección e mellora do medio ambiente, promover o desenvolvemento sostible e a mellora da calidade de vida nas zonas costeiras con actividade pesqueira, e promover a igualdade entre homes e mulleres.

Non imos entrar nos diversos instrumentos programáticos que se requiren para a posta en marcha dos recursos que ofrece o fondo, limitándonos a sinalar os eixos prioritarios de actuación, e as medidas e accións previstas en cada ún.

Eixo 1: Medidas de adaptación da flota pesqueira. Neste eixo financiase a paralización definitiva de actividades enmarcada nun plan de axuste do esforzo pesqueiro. Tamén a substitución de motores, paralización temporal das actividades para axustar o esforzo á produción do caladoiro, investimentos que melloren as condicións de seguridade a bordo, as condicións de traballo, a hixiene e calidade dos produtos, o rendemento enerxético e a selectividade. Neste eixo teñen cabida tamén as melloras na pesca costeira artesanal.

Eixo 2: Acuicultura, pesca interior e comercialización de produtos da pesca e da acuicultura. Este e un dos ámbitos de actuación esenciais do programa operativo español, e pretende dar prioridade ao desenvolvemento sostible da acuicultura, e a transformación dos produtos da pesca e da acuicultura.

Eixo 3: Medidas de interés público. O que se pretende e incentivar aos axentes implicados no sector pesqueiro para que poñan en marcha actuacións conxuntas das que se derive un beneficio Imagen12común, así como a mellora da competitividade, modernización de portos pesqueiros, promoción e desenvolvemento de novos mercados, e experiencias piloto.

Eixo 4: Desenvolvemento sostible das zonas de pesca. O que se pretende é complementar os ingresos a través de fontes alternativas de emprego. E neste eixo no que se implementa o que se deu en chamar filosofía Leader, isto é, a aplicación a través dun enfoque “abaixo-arriba”, implicando a axentes públicos e privados , que se agrupan no que se denomina grupos de acción costeira. Os grupos propoñen e aplican unha estratexia de desenvolvemento local integrado. En Galicia hai 7 zonas, en cada unha das cales actúa un grupo, son GAC 1 A Mariña Luguesa-Ortegal, GAC 2 Golfo Artabro, GAC 3 Costa da Morte, GAC 4 Seo de Fisterra-Muros Noia, GAC 5 Ria de Arousa, GAC 6 Ría de Pontevedra e GAC 7 Ría de Vigo-A Guardia.

Eixo 5: Asistencia técnica. Difusión de accións e a contribución comunitaria, así como apoio as actuacións de preparación e execución.

En Muros tiveron especial incidencia, nos eixos 1 e 2, as accións destinadas á paralización temporal da actividade pesqueira, as destinadas á renovación e modernización da flota, ás destinadas á construción e modernización de bateas, á melloras na xestión, á adecuación das instalacións da lonxa, entre outras. No eixo 3 son de destacar as actuacións implementadas pola Confraría de Pescadores de Muros, mediante o desenvolvemento de sistemas de vixilancia, adquisición de vehículos e embarcacións para actividades de seguimento, e a contratación de biólogos e persoal de vixilancia.

En canto ao eixo 4, nos últimos anos o GAC aprobou unha serie de proxectos, entre os que destacan no noso concello os seguintes:

-Recuperación de galeón, importe total proxecto 98.466,79 €, promovido por entidade pública.

-Empresa de turismo náuticas, importe total proxecto 124.846,54 €, promovido por unha sociedade mercantil.

-Ampliación de rede de escolas naúticas Nalu, importe total proxecto 198.912,05 €, promovido por unha sociedade mercantil.

-Dotación de mobiliario á Escola de deportes naúticas de Sel, importe do proxecto 41.065,00 €, promovido por entidade pública.

-Rehabilitación de edificio para pensión-taberna, importe total do proxecto 313.332,58 €, promovido por particular.

-Pesca deportiva, importe total do proxecto 28.973,21 €, promovido por particular.

-Posta en valor do patrimonio mariñeiro, importe total do proxecto 68.971,22 €, promovido por entidade de dereito público.

-Corredor costeiro: Bornalle, importe total do proxecto 85.000,-, promovido por entidade pública.

Tamén se aprobaron actuacións conxuntas, promovidas por varias entidades, que suporán melloras no noso concello, e que teñen que ver básicamente coa comercialización de produtos da pesca, trazabilidade, etc.

A piques xa de rematar o prazo de xustificación deste período de programación, veremos que nos preparan para o próximo!

Moi bo nadal e mellor ano!

Publicado en Cousas que interesan | Etiquetado , | Deja un comentario

A Nosa Xente: Paquito de Cheña

p/ Francisco Abeijón Núñez

     Francisco Xabier Cernadas Veloso naceu en Esteiro (Muros) no lugar de Trión o 15 de xuño de 1965. Foi o terceiro fillo do matrimonio formado por Manuel Cernadas e María Veloso. Neto daquel alcalde republicano de Muros que fora unImagen10 dos que tivera que fuxir rumbo a Bilbao a bordo dos vapores Santa Rosa e Santa Eulalia ó iniciarse a guerra civil.

Paquito de Chena empezou a escola na Casa da Sociedade e logo cando abriu Freixeiros en 1974 foi o colexio público Ricardo Tobío. Foi un rapaz que a cotío andaba metido nas chamadas actividades extraescolares. Aínda que fora quitándolle tempo á hora de facer os deberes, sagrados para os nosos país. Era quen de se tirar pola ventana e escapar para o colexio a aprender o baile tradicional galego mentras que a súa nai coidaba que o rapaz estaba arriba estudiando no cuarto.

Gostaba da poesía, en especial de Rosalía de Castro a que adoraba e a que recitaba de memoria. Son memorables os seus recitais na taberna de Avilés de Taramancos nas festas de estudiantes de Noia ou a súa actuación xunto cos poetas da Coruña no Orzán en 1985 na marcha anti-militarista que alí houbo en protesta pola celebración do día das forzas armadas na cidade herculina.

Na escola aprendeu o baile galego . E tamén se iniciou nun dos seus grandes praceres: tocar a pandeireta. Acórdome que a primeira que tivera rompeuna durante unha protesta estudiantil no instituto. E entre todos os compañeiros fixemos un escote para mercarlle outra a que lle poría de nome “manuela” e que levaría consigo a todas as festas dende aquela.

Sendo o único membro masculino do primeiro grupo de baile do colexio de Esteiro tiñan un coñecido número no que el soio quitaba a bailar as demais rapazas do grupo, unha por unha todas colocadas en roda. Fixo un traballo de recolección de puntos e cancións populares entrevistándose coas vellas da parroquia. “A auga da fonte lamuda / non lla deas a ninguén / bébena as de Trasdacosta / por eso cantan tan ben”.

Sería no seo do teatro donde se atoparía máis cómodo. Dirixido por D.Xosé Agrelo Hermo acadou cotas interpretativas dignas do teatro prfesional. Empezou no grupo do colexio, Agrocobo, co que representou en 1979 a obra de Castelao, Os vellos non deben de namorarse, facendo o papel do boticario Saturio. Durante a primeira representación no ximnasio do colexio produciuse a curiosa anécdota de que estando os pais para ver a obra, a súa nai que non sabía que o rapaz actuaba, quedou pasmada cando veu ao seu fillo enriba do escenario.Imagen11

Xa fóra do colexio, foi fundador do grupo Xestruxo co que puxo en escea a principios dos oitenta a obra “Pancho de Rábade” de Álvaro de las Casas. En 1982 durante as festas da Guadalupe de Rianxo encandeou coa súa actuación ao propio Alfonso Sastre na interpretación do afiador tratamundos que ideara Álvaro de las Casas. Tamén participaría na posta en escea das obras de Xosé Agrelo, “Metá e metá” e “Noite de lobos”.

En 1985 por motivos de estudios trasladouse a Santiago. E alí da mán de Xosé Manuel Olveira “Pico” , entrou en contacto con D.Agustín Magán, pasando a formar parte do grupo DITEA, co que representou varias obras. Destacando nun papel protagonista na obra “Romance do alhelí e a manxerona”.

Activista militante pola dignificación e recuperación da cultura galega participou en fundación en 1993 da revista “A Motora”. Na que publicaría un moi feitiño traballo sobre as panxoliñas de Nadal en Esteiro. Tamén sería un dos artífices na recuperación das festas do Antroido e das murgas en Esteiro “ai! meus señores / que ben,que ben / volven as murgas / pra que vostedes o pasen ben / se alguén se pica, non está ben / pois nós cantamos e non facemos mal a ninguén” . Encargouse sempre de tarefas moi relevantes e mesmo foi quen de levar o timón nos anos máis críticos nos que a falta de participación facían peligrar a continuidade da festa. Foi quen de involucrar xente de distintas xeracións para que participaran “correndo o carnaval” pola parroquia nunha gran caravana dende Uhía ata Xantoque. “Este ano faltan voces / faceremos un pregón / escoítasenos a todos menos / que solo a José Ramón…” .

Profesionalmente adicouse a hostelería. Empezando dende moi novo –durante as vacacións- no restaurante O Forno de Noia. E servindo nas vodas polos restaurantes da comarca (Trapeiro de Merelle, Brasil do Cruceiro, Carmiña de Esteiro…). Así como no pub Areas onde traballou durante moitos anos deixando alí unha pegada imborrable do seu paso por ese local.

Casou con María Xosé Figueiras Figueiras, coa que en 1991 tería un fillo, ao que lle puxeron de nome David. Despois, como tantos outros, tomou o camiño da emigración. E o 28 de xuño de 1995 partíuselle o corazón en Newark (New Jersey), apagándose unha estrela que aínda brillará por moitos anos no firmamento de todos os esteiráns.

Publicado en A Nosa Xente | Etiquetado , , , | Deja un comentario

Conchiña

p/ Marcelino García Lariño

Conchiña a da Virxe do Camiño, ademais de este epónimo, e dos seus apelidos, tamén é coñecida polos sobrenomes de Conchiña da Rabela, Conchiña do ‘Marinero’, Conchiña de Marselo, Conchiña de Carmucha, e incluso por outros que agoraImagen9 non vamos nomear porque non veñen ó caso. Din dela que ten máis títulos que a aristócrata duquesa de Alba, que xa é dicir.

A Conchiña de tantos títulos, no seu quefacer cotián ten cousas moi raras, por non dicir estrañas ou extravagantes. A xente di que nestes feitos inauditos tíralle ó seu pai. De ser isto certo, o máis seguro é que sexa cuestión de xenes.

Unha das súas actuacións máis arrevesadas, que non desafortunadas, pasoulle aquel día que chovía a mares; chovía a Deus dar, chovía unha fartura, e Conchiña despois de colle-lo paraugas no paraugueiro saíu da casa da Virxe en medio daquel diluvio e foi á Lonxa que está a quilómetro e medio, a onde chegou pingandiño. Da Lonxa foi, que tamén tiña que ir, á casa do señor cura e chegou coma un pito da chuvia. Tanto e así que cando a señora Maruxa, irmá do cura, lle franqueou a porta e veuna coma unha afogadiña, con todo sentimento e de corazón díxolle:

–Conchiña, muller, como ves. ¿E por que non abriches o paraugas?

A moza mirou para el, que o levaba cerrado na man, e con toda sinceridade e seriedade do mundo, díxolle a santa verdade:

–Porque non sabía que o traía.

Conchiña sigue solteira. Deus sabe ben o que fai.

Publicado en Contos e Lendas | Etiquetado , | Deja un comentario