A Igrexa de Serres

P/Xokas Figueiras

O conxunto está composto pola igrexa rodeada por un amplo patio cercado que é o espazo que ocupaba o cemiterio vello ( hai algunhas cruces e panteóns). A partida máis antiga que se conserva no seu arquivo data de 1600, por elo supónse que tamén daquela debería existir algún tipo de igrexa, dende entón sufriu múltiples ampliacións. No século XVIII a Confraría de Nsa. Sra. das Dores paga a construción da capela titular, incorporada ao corpo principal da igrexa. No século seguinte, no ano 1892 faise unha ampliación importante, quedando este edificio con planta de cruz latina: sancristía, presbiterio, nave central e dúas capelas. En 1984 remodélase o presbiterio, desprazándose cara diante o altar de pedra que estaba incorporado ao retablo, tamén de pedra. En 1991 amplíase de novo, quedando a nave central de forma cuadrangular. O deseño actual poderíase considerar basilical. Sobresaíndo a fachada da nave central, onde se atopa a porta principal, está coroada por unha espadana dobre que sostén dúas campás, e remata con un pináculo. Os laterais son de cantería, ao igual que o resto do templo. Presentando o lateral Sur un brasón, xa moi gastado, onde se distinguen tres cuarteis de difícil interpretación, Ramón de Artaza cree distinguir un, relativo a familia Caamaño, e un reloxo de sol na capela maior.
Picture25Dende a igrexa parroquial saía un viacrucis que subía ata a capela de San Ramón. Pegada á casa reitoral consérvanse moitas das cruces a día de hoxe.
Durante as obras do ano 1991 que consistían en mover o altar que estaba pegado ao retablo, apareceu un sagrario de pedra que foi incorporado ao retablo, o cal tamén esta feito en pedra. Consérvanse no interior tamén varias imaxes de interese. O camposanto, que de antigo se atopaba no fronte da igrexa, foi trasladado ao novo cemiterio parroquial quedando no seu lugar un xardín onde quedan varias cruces aparte dalgúns panteóns.
BIBLIOGRAFÍA
ARTAZA MALVAREZ,Ramón: Historia de Muros y su distrito
LÓPEZ, Atanasio: Nuevos estudios crítico-históricos acerca de Galicia. CSIC
PÁXINAS WEB

Haz clic para acceder a 22396CA011.pdf

http://www.muros.es/ga/iglesias.htm#IglesiaParroquialdeSerres

Publicado en Arte e Cultura | Etiquetado , | Deja un comentario

Lembranzas dun vello mariñeiro (III) – «A guerra do Profundo»

p/ Pedro Caamaño Lago

Para defender os intereses, de uns e outros, empezaron as denuncias, de uns contra outros. Os que somos de Muros coñecemos todos estes avatares: redes enganchadas nos aparellos de arrastre; nasas colgadas nos pescantes e nas portas, que si me paga…, que si non che pago…
Pero o conflito mas serio foi o acontecido, entre os pescadores da merluza de Muros e os de Fisterra, que diron en pescar co palangre, nos caladoiros de toda vida do cordel.
Picture23Os pescadores de Muros, que sempre avogaron pola pesca de cordel, empezaron a enganchar cos anzós nos palangres, e empezaron as cabezas a dispararse, os de Fisterra largaban os palangres polas tardes, e recollían pola mañan, eles cargaban de merluzas e os de Muros non podiamos nin pescar, e de ahi o lio: que si tendes dereito.. que si non. En resumen, que dalgunha forma entenderon que debían actuar.
Unha tarde víronlle largar os palangres por fora da fenequeira, xusto nos mares onde pescaban o cordel, e nin corto nin perezoso, dous barcos acordaron saír de noite a levantar os palangres, nas canoas por un lado e nos barcos polo outro, pero ala chegando o dia apareceu un de Fisterra, que logo chamáronlle o ”queso”.
Picture24Os mais sensatos arriaron os palangres e puxéronse a facer o paripé de pescar, sen embargo un dos botes de muros, pasou do de Fisterra e sigeu alando os palangres co viveiro cheo de merluzas, o de Fisterra saleulle a parte de “queso”, colleu o rezon tiroullo abordo do bote de Muros, arrancando co bote de remolque para Fisterra, pero amigos!!!! despois de forcegear co cabo cando xa tiñan o bote socado a popa, o patrón do bote de Muros ocorréuselle coller un cuchillo, para según él, cortar o cabo. Os de Fisterra, enganchárono, e despois de forcexear, amarrárono na cornamusa de proa, e así chegaron con el a terra, cando lles preguntaron por que o amarraron, según eles, para que non se lle tirara o mar. En Fisterra, según versións as mulleres queríano linchar, que si o tiramos o mar que si o apaleamos, as de dios. Tiveron que influír as autoridades mariñas, que xa estaban alertadas polas mulleres de Muros.
Como e de supoñer en Muros armouse un revuelo que nin d… ¡. Que si ibamos a Fisterra; que si hai que levar armas ou non, Pero o señor avogado D, Manuel González Gil, (Don Loló), que según versións, era amigo do secuestrado, calmou os ánimos e acordou sair a buscalo. Encontraron un camión, embarcaron uns cuantos dos mais decididos, e tira para Fisterra, Xa chegaban arremangados, pero entre o avogado e as autoridades, embarcaron no camión o secuestrado muradán e saíron para Muros de volta, como e de supoñer os seguintes meses os de Muros acougaron.
Pero a cousa non quedou aí. Uns meses mais tarde, estaban os de Muros pescando fondeados os ollomoles nos siriales da nave, e chegaron os de Fisterra co “jueso, engreidos pola vitoria anterior, e ca escusa de que si o profundo era dos de Muros, os siriales eran dos de Fisterra, colleron os rezons engancháronlle os cabos os botes, e leváronos arrastro hasta case Fisterra, onde os arriaron, a algúns puxéronselle de corbata. Tamén os de Muros fixeron das súas, cando estaban largando os palangres, tiraban o rezon e levaban todo arrastro.
Esto non quer dicir que xa se acabou, aínda tiveron conflitos no canto, digo tiveron por que cando chegaron cos palangres o canto xa eu non estaba. A pesares de toda esta guerra, todo se arreglou, por que no fondo todos sabían que tiñan razón, os agredidos e os agresores, o que pasa é que todos tiñan a obriga de loitar polas súas familias. Por que digo esto porque a raíz dun accidente, que non sei precisar, no que morreron, dous ou tres pescadores de Fisterra, os de Muros sentíronse identificados, co dolor dos fisterráns, é a nivel de cofraria elaboraron unha coroa, desprazándose a Fisterra, ían un tanto mosqueados polo que había pasado. Pero os de Fisterra abrazáronse a eles, pagaron tódolos gastos, e acabáronse os conflitos para sempre.
A nivel persoal, gustaríame dicir que a raíz de que os palangres, logo as volantas fixeron a súa aparición. Acabáronse os ollomoles, as merluzas da fanequeira e mais tarde do canto, chegando a conclusión que seguindo co cordel, aínda hoxe teriamos merluzas e ollomoles para rato.
Por eso o traballo de estes homes comparado co traballo dun oficinista por exemplo, sin menosprezar a nadie, cada un no seu sitio, ou con cantidade de outros, e tan arriesgado, que non o podes calificar de inferior a ningún. Que significará unha falta de ortografía, ou un erro en unha palabra mal expresada, ou outra cousa parecida, ante un erro navegando en popa encima da cresta dun golpe de mar. Un erro nun papel… engarrucho e tiro, pero o patrón non ten nada que tirar, e moi pouco onde agarrarse. E que pouco se apreciaban estas cousas, claro víanse tan castigados polas inclemencias do tempo, e pola sicose de pensar que o dia seguinte comerías ou non, “e daban pena”. Aínda que a min, sempre me deron pena aqueles que algún dia os menospreciaron.

Publicado en Historia | Etiquetado , | Deja un comentario

Novas de onte (1910)

p/ Manuel Lago Alvarez

VAPOR JOSEFITA: En el vapor Josefita embarcó el día cuatro de diciembre último, como oficial, el competente Piloto de la Marina mercante Don Mateo Gil Rivas, amigo queridísimo nuestro. (Enero 1910)
BODAS: Ha contraído matrimonio el día cinco del actual, D. Lino García Dubert, hijo de nuestro querido amigo D. Isidro García Pérez, con la bella señorita Rita Rodríguez Lojo, hija del abogado y notario de Mazaricos D. José Rodríguez Pequeño. Deseamosle una feliz luna de miel. (enero 1910)
REGRESO: Después de tres años de ausencia llegaron a su pueblo natal, de la República Argentina, nuestros queridos amigos don Manuel Ramos, don Manuel Varela y don Juan Fuentes. Les deseamos grata permanencia al lado de sus respectivas familias. (enero 1910)
FALLECIMIENTOS: Tuvo lugar en el mes de diciembre el de nuestro querido amigo el Capitán de la Marina mercante Don Carlos Lloréns González. A su esposa y demás familia la acompañamos en el sentimiento.
También falleció el día nueve del actual, a los noventa y tres años de edad, Doña Isabel Rodríguez Duque, tía de nuestro presidente don Juan Campelo, a quien acompañamos en su justo dolor. (enero 1910)
UN RUEGO: Suplicamos muy de veras a nuestra primeraImagen5 autoridad administrativa, se digne ordenar la poda de los arbolitos que adornan y embellecen la plaza de la constitución, pues apena y contrista el ánimo, verlos en plena juventud encorvados y próximos a romperse. Esperamos ser complacidos dado lo justo de la petición. (enero 1910)
NUEVA PANADERIA: El 1º de año se abrió al público un nuevo establecimiento de pan, en la Virgen del Camino, por nuestro batallador amigo el simpático ligario D. José París Sande.
Dadas las buenas condiciones del sabroso pan que expende, y las generales simpatías que disfruta en nuestro pueblo el valiente socio de la Liga de Amigos, su nuevo y modernísimo establecimiento se ve a diario concurridísimo. Nuestra felicitación leal y que progrese su industria. (enero 1910)
LA ALAMEDA: entre las varias y rápidas reformas que deben llevarse a cabo, en este lugar Picture22de solaz y recreo, figuran en primer lugar dos importantísimas y necesarias. Son estas las siguientes: 1ª Morrillo en los paseos y desaparición del herbal que hoy le da un aspecto de prado. 2ª Arreglo del semi-kiosco de la música, por cuanto resulta pequeño para nuestra nutrida banda. ¿se acometerán estas obras? El tiempo dirá. (enero 1910)

Publicado en Historia | Etiquetado | Deja un comentario

¿Cómo ser un bo Maestro de Educación Musical na Etapa Infantil? (II)

p/ Esmu-Carnota
É moi importante musicalizar a sociedade e, sobor todo, o entorno social máis inmediato á escuela. A sociedade debe ser consciente do valor formativo da música, aceptar e defender a inserción desta parcela da educación estética nos plans de estudos destinados á educación dos seus fillos. A música, polo seu carácter integral, coopera cos restantes contidos culturais e co desenvolvimento dunha personalidade; polo seu carácter progresivo, acompaña ao neno ao longo do seu proceso evolutivo dende a Educación Infantil ata os niveis máis altos do sistema educativo, adaptándose en cada momento as súas capacidades e intereses específicos.
Picture19 A finalidade da Educación Musical non pode ser a de promover músicos, como non é a finalidade da ensinanza das letras educar escritores e poetas, nin da Educación Física producir atletas. Músicos, poetas ou atletas surxirán de entre todos aqueles que reciban unha axeitada ensinanza básica. Para eles no terreo musical están os conservatorios, as academias, as universidades… Esta educación é para todos, sin excepción algunha, por iso tanto pais coma mestres debemos contribuir a que a música se inserte no día a día do neno, do xoven, formando así unha parte importante da súa existencia. La Educación Musical comeza na cuna; ao iniciarse o neno na vida escolar o seu oído xa debe estar formado, o seu desexo de expresarse cantando ha ser firme e natural. A escola profundiza nesta relación, encáuzaa.
A Educación Musical dota ao neno de sensibilidade para captar as manifestacións do mundo sonoro, desenrola a súa facultade de expresarse coa música, modela a súa alma sensible a través das mensaxes musicais, forma nel unha conciencia do que é, debe e pode ser a arte, achégaos aos seus semellantes, desperta ao neno no sentido sonoro como se desperta no terreo visual, do tacto e do olfato, formar o seu carácter en direción cara un maior idealismo…
Hai que estar sensibilizado polos recursos educativos que ofrece a música, o seu poder de seducción sobre os nenos é moi grande. Existen moitas maneiras de tratar a música: como recurso didáctico para outras materias, o conocimento dos materiais existentes, o coñecemento de obras musicais (bibliografía e discografía), danzas, bailes e xogos motrices, xogos con música, rítmica orientada á motricidade, uso de instrumentos musicais ou informáticos para aprender cancións sen necesidade de dominar o solfeo…
Se os nenos mostran interés en ampliar os estudos musicais que empezan na familia e continúan na escola, os pais deben motivalos, actuar informándose do mellor centro se o piden, estimulalos, apoialos na casa… É moi positivo que o neno experimente diversas vías e linguaxes antes de decidir; o que teña a opción de cambiar porque descubriu un instrumento, linguaxe ou arte.
Existen centros que ofertan o que se chama unha introducción á música ou unha sensibilización musical; hai corales infantiles, escolas de motricidade e danza… Atendendo ao momento evolutivo do neno, é mellor comenzar por actividades que impliquen o movimento global do corpo, como a expresión corporal (danza, rítmica, teatro) ou a expresión vocal (coral, teatro) e progresivamente adentrarse nas actividades que requiran unha motricidade fina (instrumentos), disciplina… A familia debe implicarse plenamente nesas actividades xa que a educación de calquer tipo é unha responsabilidade compartida.
Se tanto as familias coma os mestres/as colaboramos nesta tarefa común, introduciremos aos nosos nenos e nenas no marabilloso reino da música, no mundo sonoro que nos rodea a cada paso; e aínda máis, no mundo da beleza, nobreza e sabiduría que constitúe para todos aqueles que saben captala, gozala e valorala.

Publicado en Música | Etiquetado , | Deja un comentario

O Larache (II)

p/ Manuel M. Caamaño
Relato do comisionado da Cia. Trasatlántica dos feitos transcurridos en Muros despois do naufragio de vapor Larache.

Como xa se puido ler na pasada entrega deste relato no número anterior do TMT, o comisionado da Cia. Trasatlántica desprazouse ata Muros a bordo do vapor “CORUÑA” e inspeccionou os arredores de Ximiela para comprobar que non había xa ningun superviviente, ni cadáver, nin efectos personais aboiados polo mar e dignos de ser recuperados.
Picture17Agora relata con florido verbo varios intres da súa visita, e entre eles salientar A Misa de Réquiem oficiada na parroquial de Muros a prol dos mortos e desaparecidos non naufaxio, onde o practico do Larache , que era de Santa Uxía, estivo a punto de ser “linchado” por varios pasaxeiros , pois coidaban que a culpa do naufragio era en gran parte debida a impericia do citado practico. De tal modo que tivo que ser protexido polas forzas do orde público presentes, para que a cousa non fose a mayores.

Pero lede, lede. Que o relato non tes desperdicio!

“…A las ocho de aquella mañana, después de tener el gusto de saludar al Sr, Ayudante-comandante de Marina, y darle las gracias en nombre de nuestra Compañía, por las disposiciones que rápidamente se había dignado tomar el 23, para acudir inmediatamente al lugar de la desgracia ocurrida, me dispuse a asistir a la solemnísima Misa de Réquiem ordenada por el ilustrado y celoso Sr. Cura-Párroco de Muros, en sufragio de las almas de los náufragos no salvados. A dicho conmovedor acto religioso, asistió podo el pueblo en peso, sin distinción de clases, con sus autoridades todas, sin faltar una sola, y todos los individuos de carabineros y otras fuerzas allí residentes, con sus Jefes. Presidió el Sr. Alcalde de la humanitaria villa, quien tenía a su derecha al oficial Sr. Villalobos, lugar que a este compañero cedió, en su concepto de dolorido que era, el Sr, Comandante de Marina. Picture18Habiendo, en la tarde del propio día 25, solicitado del Sr. Cura-Párroco me dijera cuanto importaban los gastos que le habían ocasionado por la celebración, con inusitada esplendidez aun en las grandes ciudades, de la mencionada misa, me contestó que sus sentimientos y el comportamiento que el pueblo todo tenia con los náufragos, (como había sucedido ya al perderse el crucero antes citado), le imponían el mas absoluto silencio como respuesta a mi indicación; es inútil decir que, conmovido una vez mas en aquel memorable día de emociones, me apresuré a tratar de demostrar, lo mas expresivamente que me fue posible , el agradecimiento de la Compañía, y el mío propio, por la esplendidez de que dio tan palpable y hermosa muestra el Sr. Párroco de los nobles muradanos.
Antes de entrar en misa, mientras esperábamos el momento oportuno para ello, en los pórticos de la hermosa parroquial de Muros, con el Sr. Villalobos, y el desgraciado práctico Sr. Pérez, el citado Sr. Oficial y el relatante, tuvimos que usar de toda nuestra influencia, y apelar a toda suerte de excitaciones de caridad, para evitar que algunos pasajeros, entre los cuales se distinguían cuatro para Bilbao, pegaran rudamente al citado práctico, a quien decían querer matar, si no se les sacaba a Sr. Pérez de la vista de ellos; vista la insistencia de los aludidos pasajeros, y de alguien mas, en querer causar daño al citado práctico de costa, nos decidimos el Sr. Villalobos, el Sr. Juez de Instrucción D. Eladio Niño Valmaseda y el que suscribe, entre otras personas, a aconsejar, casi diría obligar al repetido práctico, que se encerrase en casa de algún amigo suyo, hasta tanto le fuese dable pasar al otro lado de la ría, poniéndose a salvo, para dirigirse a su casa, sita, según me dijo, en Santa Eugenia de Riveira. Los pasajeros, ( entre los que se distinguían singularmente algunos de los a Bilbao destinados) se desacian en elogios del malogrado D. Juan Bautista Ibargaray Q.E.P.D. y a grito herido hacian indicaciones respecto a cosas que, según expresaban, vieron y oyeron, de las que muy poco caso hube de hacer, tenida en cuenta la carencia de conocimientos tecnicos de los aludidos pasajeros.
Después de salir de la misa de Réquiem, congregué a todos los pasajeros que me fue dable encontrar, que fueron la gran mayoría, para convencer a los que no había visto yo todavía, y para que me ratificasen los otros, su conformidad en el viaje hasta esta en el “CORUÑA”. Dos de los destinados a Bilbao, Sres. Florencio Erguren y Norberto Urquiaga, indicaron que en modo alguno querían ir a Bilbao por mar, auque solo fuera parte del trayecto, y pronto, entre sus protestas y sus consejos a los demás pasajeros, y lo tornadizo de la opinión popular, algo justificada quizá en aquel caso, fue engrosando el numero de pasajeros que decidían ir por tierra, sin aceptar el corto trayecto marítimo que debía efectuar el “CORUÑA”, y por todo lo cual me decidí, de acuerdo con el Sr. Comandante de Marina, a reunirlos en la oficina de este señor disponiéndome a satisfacerles su viaje por tierra, contando su importe según por lo mi conocido, ayudándome, al objeto de conocer los trayectos cercanos a Muros, de los consejos de dicha autoridad, del Sr, Louro y de otras personas.
En la lista que formé de los náufragos salvados, hasta mis noticias en el momento de salir de Muros en el “CORUÑA”, de la que se mandó una copia al Sr. Presidente por el oficial Villalobos, se hace constar la dirección que habían tomado, o donde quedaban, los que no vinieron en dicho barco con nosotros. De tal lista se desprende cuales fueron los que cobraron viaje por tierram y ahora debo hacer constar lo que se les dio a cada uno. A los seis que iban destinados a Bilbao, les di a cada uno Ptas. 75- , a los tres que vinieron para esta, Ptas. 30-, a cada uno, así a dos destinados a Camariñas, menos a Perfecto González Insua (Cuyo nombre no apareció después en la lista de pasajeros que nos mandó Cádiz posteriormente, pero que, tenida cuenta de que era de 94 el total de pasajeros, faltando uno, supusimos seria este) a quien le di Ptas. 35-, por consejo del Sr. Louro, ya que vive en la aldea de Quintanas, de la parroquia de Santa María de Gándara, en el ayuntamiento de Zás, por lo que le era mas costoso el viaje.
En la tarde del día 25, me dediqué, aparte de acompañar al señor Villalobos a distintos sitios en que debía haber el gestiones relacionadas con su cargo y situación, por orden de la Delegación de Cádiz, a hacer algunas visitas indispensables, a autoridades y algunos pocos particulares, habiendo sentido muchísimo no encontrar momento hábil para ir a ofrecerme al Sr. Alcalde de Muros, D. Abelardo Dubert, en la casa Consistorial, cuyo emplazamiento desconocía y desconozco; no encontré en el momento que me quedaba relativamente libre, quien me acompañara a cumplir con ese deber, por ser horas en que estaban cerradas ya las oficinas municipales. Pero lo que mas me ocupó mi escaso tiempo aquella tarde, fue la formación de un detalle de las personas muradanas que alojaron a náufragos. Detalle que iba formando yendo de casa en casa, hasta que, por efecto de reclamarme una mujer que tuvo alojados a tres de Bilbao, la cantidad de treinta reales por la comida de aquel día, de cada uno de ellos, enterose el pueblo de la pretensión, (exagerada en cuanto a importe, pero sin duda justificada de motivo, ya que a los citados pasajeros le había dado ya por la mañana, como queda dicho, quince duros a cada uno) y unánimemente fue en contra de la pobre mujer, llegando a darle algunos fuertes golpes, y diciéndome que desistiese yo de anotar nada mas, y que no tratase de pagar cosa alguna, porque me apedrearían (textual).
Al caer aquella tarde tuvimos noticia de que en la playa de S. Francisco había aparecido el cadáver de D. Antonio Soba Q.E.P.D., esposo de la citada Dª. María Laplacette; Para identificarlo fuimos en un vaporcito pesquero con el Sr. Comandante de Marina, habiendo ido por tierra D. Francisco Soba, primo del muerto. En efecto, era el desgraciado pasajero, a quien no pudimos llevar en la lancha de vapor, por no ser suficientemente grande el botecillo que sirvió para llegar a tierra. Más tarde, por orden de la citada Autoridad, un galeón fue a buscar aquel cuerpo, que quedó depositado en tierra para efectuar su autopsia el día siguiente. Este hallazgo, como es natural, obligó a la familia Soba, a desistir de venir con nosotros en el “CORUÑA”, por lo cual creyendo interpretar fielmente lo que se me tenia encomendado, entregué a D. Francisco Soba, bajo recibo, la cantidad de ciento cincuenta pesetas, para atender a los gastos de viaje por tierra, a esta, de sus dos primas y los suyos propios, sin perjuicio de lo que aquí se les entregue por D. Antonio S. Movellán por otros conceptos, hasta colocarlos en Castro Urdiales…”

Publicado en Historia | Etiquetado | Deja un comentario